Szukaj:Słowo(a): kandydoza jamy ustnej
Ja też pracuję u siebie i dodatkowo zajmuję się profilaktyka zdrowia w moim przypadku szczególnie higiena jamy ustnej.Mam bardzo dużą radość, że mogę doradzić moim pacjentkom i pacjentom jak leczyć bez uciekania sie do leków syntetycznych np.: *poparzenia jamy ustnej, zarówno termiczne jak i chemiczne* ostre stany zapalne śluzówki jamy ustnej o podłożu grzybicznym lub bakteryjnym, pleśniawki jamy ustnej, kandydoza * odleżyny po źle dopasowanych protezach dentystycznych * rany po ekstrakcji, zwłaszcza tzw. suchy pusty zębodół. Daje mi to wiele zadowolenia i satysfakcji widząc dużą wdzięczność moich pacjentek(ów) - bo takiego sposobu uzupełniania leczenia jak mówią to trudno znaleźć. Sama do niedawna nie zdawałam sobie sprawy, że tyle jest możliwości ulżenia ludzkim cierpieniom bez uciekania sie do syntetyków - bo tak nas uczono. Ponadto w związku z taką forma dodatkowej pracy mam również więcej czasu i ..
Działanie niepożądane
Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (m.in. bóle brzucha, nudności, wymioty, biegunka, niestrawność, rzadko rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego), zaburzenia czynności wątroby (m.in. przemijające zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych we krwi, cholestaza, żółtaczka, powiększenie wątroby), sporadycznie zapalenie jamy ustnej i języka, kandydoza jamy ustnej, reakcje alergiczne (m.in. pokrzywka, wykwity skórne, obrzęk naczynioruchowy, reakcje anafilaktyczne, zespół Stevens-Johnsona), zaburzenia ze strony o.u.n (m.in. zawroty głowy, niepokój, bezsenność, omamy), zaburzenia słuchu, szumy uszne, rzadko hipoglikemia i zaburzenia hematologiczne, sporadycznie śródmiąższowe zapalenie nerek, niewydolność nerek, zapalenie trzustki, drgawki, zaburzenia czynności serca (zwolnienie akcji serca, obniżenie ciśnienia tętniczego, arytmia typu torsade de pointes).

klarytromycyna to substancja czynna tego leku.

Ivan to jest to samo co Fromilid. :)
Pleśniawki, powierzchowne zakażenie drożdżakami, głównie Candida albicans (kandydoza, drożdżyca skóry i błon śluzowych), błony śluzowej jamy ustnej. Występuje najczęściej u niemowląt, które zakażają się w czasie porodu od matek cierpiących na upławy grzybicze oraz u dorosłych wyniszczonych chorobami.

Objawy: na błonach śluzowych pokrywających wewnętrzne powierzchnie policzków, na języku i dziąsłach pojawiają się białawe, przypominające ścięte mleko naloty, po których starciu uwidacznia się zmieniona zapalnie błona śluzowa.

http://portalwiedzy.onet.pl/10950,haslo.html
1
Doktorze czytając różne artykuły na temat wzdęć, gazów i mdłości jakie u mnie występują, znalazłam w objawach kandydozy przewodu pokarmowego oprócz powyższych suchość w jamie ustnej mimo iż jest tam normalna ilość śliny, z czym zmagam się już od dłuższego czasu. Czy sądzi doktor że cała ta moja choroba może mieć związek z tą kandydozą. Jakie ewentualnie można zrobić badania w tym kierunku i jak to się leczy?
1
wysokie ob świadczy o dużym stanie zapalnym w organizmie. drożdżak candida to bardzo niedobry objaw, wiem, bo mam... jest odporny na antybiotyki, gdy organizm się wyjaławia, ma używanie. atakuje żywe tkanki, jest pasożytem, zatruwa organizm. nieleczony jest powodem sepsy, której 50% kończy się śmiercią. jest naturalnie wyleczalny, choć lubi nawroty, a przypadki tak dramatycznego zakończenia nie są częste, ale możliwe. reaguje jedynie na typowo antygrzybiczne antybiotyki, jak nystatyna, którą stosowałeś. potrzebna jest przy tym drakońska dieta, bo leczenie candidy polega głównie na zagłodzeniu go. miałam podobne objawy w jamie ustnej, rozdęte jelita, itd. kandydoza jest bardzo nieprzyjemną chorobą, którą dług się leczy. proponuje wizytę u dobrego lekarza.
test mikroby jamy ustnej (3. grupa) - 14. 01. 2008 r.

Wirusy i grzyby

1. C. albicans - wnika w dwie warstwy naskórka.
2. Zjawisko "shift" zachodzi u: wirus grypy A
3. ELISA - przeciwciała dajemy na płytke ze swoistymi antygenami wirusa.
4. Ostre wrzodziejące gingivitis - po antybiotykach o szerokim spektrum
5. cząstka p24 wirusa HIV - składnik kapsydu
6. produktem genu "pol" wirusa HIV jest- odwrotna transkryptaza
7. efekty cytopatyczne w zakażeniu wirusami - wszystkie odpowiedzi poprawne
8. lek hamujący coś tam u wirusów, chyba odwrotną transkryptazę
9. do dna wirusow naleza-adenowirusy
10. kandydoza przewlekla rozrostowa związana z --nitrozoaminy
EGZAMIN JAMA USTNA 2009
1. żółte guzki itp..-> promienica
2. A. Actinomycetemcomitans-> zielona
3. martwiczo- wrzodziejące zapalenie dziąseł-> (jakie bakterie)
4. antybiotyk alternatywny dla (choroba z tabelki)
5. antybiotyk podstawowy dla (choroba z tabelki)
6. herpes- pod wpływem emocji + światło
7. pielęgniarka zakuła się igłą, HCV itp negatywne, co oznaczymy-> HbsAg(?)
8. okienko serologiczne
9. jako pierwsze kolonizują u dzieci -> mitis, oralis, salivarius
10. zmiany początkowe w kandydozie-> punkcikowate zmiany
11. herpangina-> podobna do HSV, w tylnej części gardła
12. periimplantitis-> głownie G+,rzadko czrno-pigmentowe,nigdy spiralne
13. halitosis-> jakie bakterie (m.in.porphyromonas)
14. młodzieńcze zap przyzębia-> Actinobacillus actinomycetemcomitans
15. przyporządkuj chorobę do objawów-> zap przyzębia dorosłych-częstość rośnie z wiekiem
ropień-ból i rozpieranie
przedpokwitaniowe zap przyzębia-związany z zębami mlecznymi
młodzieńcze zap przyzębia-w okr dojrzewania i najczęściej kobiety
1
D R O Ż D Ż Y C A P L A G Ą X X I W I E K U

0 właściwościach, przebiegu i leczeniu drożdżycy opowiada lek. med. Andrzej Janus
(20-03-2006 : Organizm - Odżywianie - grudzień 2006)

Co to jest drożdżyca?
Chorobę nazwaną kandydozą wywołaną przez drożdżaki, uważa się coraz powszechniej za plagę XXI w. W krajach rozwiniętych na schorzenia spowodowane przez drożdżaki cierpi powyżej 30% populacji. Obecnie tego typu infekcje są 15 razy częstsze niż 15 lat temu. Śmiertelność z powodu zachorowania na drożdżycę w grupie osób wysokiego ryzyka wzrosła do 50% (chorujących na białaczkę, zespół zaburzeń odporności, AIDS oraz noworodków zakażonych przez matkę).
Rozwój nowych strategii zapobiegania i leczenia grzybic prawdopodobnie dlatego jest najważniejszym wyzwaniem, jakie zostało postawione współczesnej nauce, zajmującej się tym problemem. Schorzenie to wywołuje wiele gatunków drożdży z rodzaju Candida. U większości ludzi spotyka się je w przewodzie pokarmowym, jamie ustnej oraz narządach płciowych.
Obecnie znanych jest około 196 rodzajów Candida, z tego 15 ma właściwości chorobotwórcze. Wszystkie traktowane są przez medycynę jako tzw. grzyby saprofityczne - nie przynoszące szkody swojemu żywicielowi. W związku z powszechnością ich występowania trudno jest określić, kiedy i dlaczego mogą stać się patogenem. Najczęstszą przyczyną rozwoju tej choroby są zaburzenia składu flory bakteryjnej jelita grubego, spowodowane antybiotykoterapią oraz równoczesną dysfunkcją systemu odporności organizmu.
1
Jak rozwija się drożdżyca?
Pierwotna lokalizacja zmian chorobowych może być różna. Z reguły jest nią jelito grube, może być nią również jama ustna, gardło, pęcherz moczowy, pochwa, oskrzela, skóra, owłosiona skóra gtowy, palce dłoni i stóp oraz paznokcie. Znane są śmiertelne przypadki drożdżycy płuc. Grzybnia rozrastając się z pierwotnej lokalizacji, przerasta wszystkie tkanki i narządy żywiciela. Kliniczne manifestacje kandydozy są różne i zmienne. Mogą to być dolegliwości pojawiające się sporadycznie, które czasem przechodzą w stan podo-stry, ostry i przewlekły. Może przybrać formę posocznicy, uszkadzając naczynia krwionośne i komórki układu krwiotwórczego, powodować zapalenie wsierdzia czy zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.
Ja podaję leki przez spacer[i to ten z maską "Babyhaller"]mimo iż Kaja ma 5,5 roku.Chciałam leki w dysku, ale nie przepisano .Wiem że prawidłowo je potrafiła przyjąć[załatwiłam receptę od innego lekarza].Ponoć jest pewność ,że bierze zaleconą dawkę.
Po inhalacji ja jej myję ząbki [poprawiam po niej].W ubiegłym roku miała kilkakrotnie kandydozę jamy ustnej.Spacer i dbanie o higienę nie pomogły.
W tym roku na szczęście OK.Owszem, grzybice nadal się jej trzymają ,ale buźka zdrowiutka.
poszperałam w necie o grzybicy i oto co znalazłam (ale nie wiem czy udało mi się trafić celnie w paskudztwo które akurat ciebie dopadło):

------------
Grzybica przewodu pokarmowego może być związana z przewlekłą antybiotykoterapią. Wyhodowane drobnoustroje (Candida) to właśnie grzyby. Candida wywołują grzybicę zwaną pleśniawką albo drożdżycą. Nadmierna ilość wydzieliny oraz pieczenie są charakterystyczne właśnie dla pleśniawki. W jamie ustnej i w gardle lekarz widzi białawe naloty, które wyglądają jak zsiadłe mleko i do niego są przyrównywane. Takie naloty trudno usunąć, a kiedy to się zrobi to pod spodem pozostają bolesne, czerwone zmiany. Tym dolegliwościom towarzyszy często świąd.
Należy stosować odpowiednie leki przeciwgrzybicze, zarówno miejscowo, np. nystatynę w postaci zawiesiny, jak i ogólnie w postaci tabletek. Innymi popularnymi lekami (poza nystatyną) są pochodne imidazolu.

[źródło: http://www.resmedica.pl/zdfaq.html ]
--------------

Kandydoza, bielnica, drożdżyca, grzybica wywołana przez Candida albicans. Choroba szeroko rozpowszechniona. Grzyb zaliczany jest do klasy grzybów niedoskonałych.
Kandydoza występuje jako ostre lub podostre schorzenie skóry i paznokci oraz błon śluzowych, np. jamy ustnej, jelit, odbytu, pochwy i sromu. Czasem dochodzi do uogólnienia i zajęcia opon mózgowych oraz narządów wewnętrznych - płuc, wątroby, śledziony (grzybice narządowe).
Kandydoza występuje szczególnie często u dzieci i dorosłych wyniszczonych ogólnymi chorobami, w stanach znacznego obniżenia odporności (AIDS, podczas leczenia immunosupresyjnego w chorobach nowotworowych).
[źródło: http://naturemed.w.interia.pl/candida-pl1.htm ]
---------------

W przypadku wystąpienia objawów grzybicy przewodu pokarmowego (duże łaknienie słodyczy i potraw mącznych, świąd zdrowej skóry, świąd odbytu, zaparcia, nalot na języku) zastosować przez minimum 4 tygodnie dietę p.grzybiczą:
http://e-medica.pl/Recepty/recepta1.htm <---- tu na dole strony jest tabelka z produktami dozwolonymi i zakazanymi.
--------------

mam nadzieje że coś ci to pomogło, strona e-mediki troche magicznie miejscami dla mnie brzmi, ale może coś w tym jest, dieta wygląda raczej dość racjonalnie...

powodzenia!
Biały nalot na języku nie świadczy o zapaleniu jamy ustnej ale o stanie zapalnym w organiźmie, np. przeziębieniu. Najczęściej jednak jest to oznaka kandydozy układu pokarmowego.
Zobaczcie ile znalazlam skutkow ubocznych Cellceptu az mi sie nie chce wierzyc
Działanie niepożądane: Najczęściej występują objawy dyspeptyczne, biegunka, nudności, wymioty oraz leukopenia i posocznice zarówno wirusowe, jak i grzybicze. Inne działania niepożądane: kandydoza, gorączka, dreszcze, złe samopoczucie, ból głowy, objawy grypopodobne, ból, osłabienie, zmniejszenie masy ciała, obrzęk, małopłytkowość, niedokrwistość, pancytopenia, leukocytoza, nieprawidłowa czynność nerek, zwiększenie stężenia kreatyniny i mocznika we krwi, niedociśnienie, nadciśnienie, tachykardia, rozszerzenie naczyń krwionośnych, ból brzucha, krwawienie z przewodu pokarmowego, zapalenie otrzewnej, owrzodzenie żołądka lub dwunastnicy, zapalenie okrężnicy, niedrożność jelita, zapalenie jamy ustnej, zapalenie przełyku, żołądka i(lub) jelit, jadłowstręt, zaburzenia dyspeptyczne, zaparcie, wzdęcia, odbijania, zapalenie wątroby, żółtaczka, zapalenie płuc, duszność, zapalenie zatok, oskrzeli, gardła, kaszel, nieżyt nosa, wysięk do jamy opłucnej, trądzik, osutka, utrata włosów, przerost skóry, drgawki, depresja, splątanie, pobudzenie, lęk, zawroty głowy, wzmożone napięcie mięśni, zaburzenia myślenia, drżenie, parestezje, bezsenność, senność, miastenia, bóle stawów, zaburzenia smaku, kandydoza pochwy, skóry, zakażenia w obrębie układu oddechowego i(lub) przewodu pokarmowego, grzybicze zapalenie skóry, rak i(lub) nowotwór łagodny skóry, opryszczka zwykła, półpaciec; hiperkaliemia, kwasica, hipokaliemia, hipomagnezemia, hipokalcemia, hipofosfatemia, hiperglikemia, hipercholesterolemia, hiperlipidemia, hiperurykemia, dna, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, dehydrogenazy mleczanowej i fosfatazy alkalicznej, hiperbilirubinemia. W przypadku podawania i.v. możliwe jest wystąpienie zapalenia żyły i zakrzepicy. Po wprowadzeniu leku na rynek obserwowano także inne ciężkie zakażenia (m.in. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, infekcyjne zapalenie wsierdzia, gruźlica, atypowe mikobakteriozy), zapalenie okrężnicy, zapalenie trzustki, agranulocytozę. U osób w podeszłym wieku zwiększone może być ryzyko wystąpienia niektórych zakażeń, krwawienia z przewodu pokarmowego i obrzęku płuc.
http://www.skladak.jaw.pl
Mikrobiologia ogólna
1. Budowa ściany komórkowej bakterii Gram-dodatnich.
2. Budowa ściany komórkowej bakterii Gram-ujemnych. Znaczenie LPS w
chorobotwórczości bakterii.
3. Podstawy chorobotwórczości bakterii (adherencja, toksyczność, inwazyjność).
4. Warunki hodowli bakterii chorobotwórczych.
5. Metody różnicowania bakterii.
Leki przeciwbakteryjne
1. Omów sposoby działania antybiotyków na bakterie.
2. Podział antybiotyków beta-laktamowych na grupy i zakres ich działania.
3. Charakterystyka antybiotyków aminoglikozydowych.
4. Antybiotyki aktywne wobec bakterii beztlenowych.
5. Metody oznaczania wrażliwości bakterii na antybiotyki.
6. Mechanizmy oporności bakterii na antybiotyki i chemioterapeutyki
(metycylinooporność, szczepy: HLAR, VRE, ESBL).
Sterylizacja i dezynfekcja
1. Sterylizacja wysokotemperaturowa.
2. Sterylizacja niskotemperaturowa.
3. Kontrola procesów sterylizacji.
4. Związki chemiczne wykorzystywane w dezynfekcji.
Serologia
Odczyny serologiczne w diagnostyce chorób zakaźnych:
a) aglutynacja probówkowa (odczyn Widala)
b) aglutynacja szkielkowa (typowanie serologiczne)
c) aglutynacja bierna (TPHA, odczyny lateksowe)
d) precypitacja (odczyn Ascoliego, odczyny mikroflokulacyjne: VDRL i USR)
e) odczyn immuno enzymatyczny
f) odczyny immuno fluorescencyjne

Flora jamy ustnej, jej udział w zakażeniach
1. Udział bakterii w próchnicy zębów.
2. Udział bakterii w chorobach przyzębia.
3. Promienica - czynnik etiologiczny, diagnostyka i leczenie.
4. Gram-ujemne pałeczki bezwzględnie beztlenowe - udział w zakażeniach jamy ustnej.
5. Zakażenia jamy ustnej o etiologii grzybiczej.
6. Adhezja drobnoustrojów - problem zasiedlania jamy ustnej.
Zakażenia układu oddechowego

1. Cechy chorobotwórcze Staphylococcus aureus.
2. Zakażenia powodowane przez Streptococcus pyogenes.
3. Postacie kliniczne i etiologia anginy.
4. Diagnostyka anginy błoniczej i innych zakażeń migdałków.
5. Chorobotwórczość pałeczek Haemphilus.
6. Czynniki wirulencyjne i chorobotwórczość Pseudomonas aeruginosa.
7. Etiologia i diagnostyka gruźlicy.
8. Profilaktyka gruźlicy:

a) próby tuberkulinowe
b) BCG - wyjaśnij akronim, znaczenie w profilaktyce gruźlicy

9. Zakażenia układu oddechowego o etiologii wirusowej.
10. Chlamydia, Mycoplasma - charakterystyka, zakażenia układu oddechowego
Zakażenia przewodu pokarmowego

1. Chorobotwórczość pałeczek Salmonella - dur brzuszny, zatrucia pokarmowe.
2. Chorobotwórczość pałeczek Shigella — czerwonka bakteryjna.
3. Zakażenia przewodu pokarmowego - cholera, kampylobakterioza, Rotawirusy,
chorobotwórczość Escherichia coli.
4. Zakażenia Helicobacter pylon
Laseczki Gram-dodatnie
1. Tężec - etiologia i zapobieganie.
2. Botulinizm - etiologia i zapobieganie.
3. Zgorzel gazowa - chorobotwórczość Clostridiumperfringens.
4. Charakterystyka Clostridium difficile - zakażenia.
Choroby przenoszone drogą płciową

1. Diagnostyka kiły I, II i III-rzędowej.
2. Kliniczne objawy kiły jamy ustnej.

3. Etiologia i diagnostyka rzeżączki.
4. Chlamydia trachomatis - charakterystyka i chorobotwórczość.
Wybrane zagadnienia z wirusologii lekarskiej

1. Charakterystyka wirusów, w jaki sposób wirusy wywołują choroby?
2. Wirusowe zakażenia jamy ustnej.
3. Wirus HIV, epidemiologia zakażeń.
4. Zakażenia oportunistyczne w przebiegu AIDS.
5. WZW - etiologia - typy wirusów HAV(Hepatitis A Virus), HBV, HCV, HDV, HEV -
ryzyko infekcji, profilaktyka.
6. Herpeswirusy - Herpes simplex typ I i II, wirus cytomegalii (CMV), wirus Epsteina-
Baar (EBV), wirus ospy wietrznej i półpaśca (VZV).
7. Wirusy onkogenne.
8. Bakteriofagi - charakterystyka, zastosowanie w medycynie.
Grzyby jako czynniki infekcyjne - kandydoza, aspergiloza.
Zasady diagnostyki mikrobiologicznej.
Każda szczepionka, tak jak i choroba przecież (!) powoduje reakcję układu immunologicznego, czasem zbyt wydatną. Często jest tak, że przechochowanie szczególnie wirusowej infekcji powoduje ujawnienie jakieś choroby autoimmunologicznej, z tym się zgodzę. Szczepionka jednak powoduje krótszą reakcję organizmu, i bez obciążenia innymi powikłaniami jakie powoduje choroba. Taki wirus gdy się namnaża powoduje rozpad komórki, miliardów komórek, w różnych tkankach! Odsłaniają się wtedy w zbyt dużej ilości receptory, które organizm zaczyna odczytowac jako obce -stąd np. zapalenie mięśnia serca czy nerek, tarczycy i wiele innych po grypie czy "zwykłym" przeziębieniu. Jednocześnie organizm, który został zmasakrowany przez infekcję wirusową nie ma siły radzić sobie z ciągle atakującymi nas bakteriami, i prosta droga do zapalenia ucha, układu moczowego, zatok, płuc czy infekcji grzybiczej. Osobiście na własne oczy widziałam pacjentów z cięzkimi powikłaniami poinfekcyjnymi-po grypie kandydatów do przeszczepów serca z powodu dramatycznej, bardzo szybkiej niewydolności (młode, w pełni zdrowe wcześniej osoby), dzieci z ciężkimi zapaleniami opon po śwince, z zapaleniem mózgu po ospie, polineuropatie poprzeziębieniowe, wole Hasimoto po grypie, sama byłam chora na odrę i miałam wtedy zapalenie spojówek, płuc i kandydozę jamy ustne. I ja się boję powikłań po chorobach.
Szczepienie szczepionką z zabitym drobnoustrojem lub rekombinowaną szczepionką posiadającą tylko fragmenty patogenu (akurat grypowe tylko takie sa) nie uszkadza komórek, pobudza układ immunologiczny i też powoduje przejściową "dziurę" w jego wydolności, ale jednak w sumie to chyba mniej dramatyczne dla organizmu. Tu jeszcze można podyskutować o ryzyku szczepień wirusem inaktywowanym czy atenuowanym ale temat dotyczy grypy.
Absolutnie nie jestem zwolennikiem szczepienia dzieci w pierwszych latach życia na wszystko, po kilka razy szczepionkami poliwalentnymi, sama nieco zmieniałam kalendarz szczepień. Niektóre szczepionki są mało skuteczne, inne rzeczywiście mogą powodowac wiele objawów niepożądanych ale akurat w przypadku grypy, IMHO ryzyko powikłań pochorobowych jest większe niż szczepienia. Krucjaty w imię szczepień nie podejmuję w najbliższym czasie
Zaszczepiłam siebie, męża i najstarszego syna uważając, że jak my nie przyniesiemy choroby do domu to maluchy unikną zarażenia. Niestety Zuzka zaraziła się w przedszkolu (dlaczego myślałam że to ją ominie to nie wiem, wishfull thinking), a za chwilę chory był Ignac. Maluchy były bardzo, bardzo chore - trzy dni goraczki po 40 stopni z groszami, spały non stop, oczywiście nie chciały jeść, płakały bo bolały je kości i mięśnie, Zuzka miała potem bolące ucho, a Ignac kaszle potwornie (osłuchuję go po dwa razy dziennie bo boję się czy nie przyplątało mu się teraz zapalenie oskrzeli czy płuc). Najstarszy syn, mąż i ja nie zachorowaliśmy.
A o ciężkie powikłania neurologiczne po szczepieniu na grypę pytam bez złośliwości, bo może czegoś nie wiem, i gdybym wiedziała to się zastanowię nad szczepieniem w przyszłym roku; na razie jestem jeszcze bardziej za.
Co do pazernych koncernów farmaceutycznych podejrzewam, że więcej zarabiają na lekach objawowych stosowanych w leczeniu grypy i powikłań niż na szczepionkach, a na kasę są nastawieni tak samo jak producenci parówek, podpasek, jogurtów i miliona innych rzeczy. Co obliguje nas do bycia uważnym konsumentem.
Leki bezglutenowe
Gluten-free pharmaceutical products
dr n. med. Kamil Hozyasz
z Kliniki Pediatrii, Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. Andrzej Milanowski
Streszczenie
Podstawą leczenia alergii na gluten o ciężkim przebiegu oraz choroby trzewnej jest przestrzeganie przez pacjenta ścisłej diety bezglutenowej. Liczne produkty spożywcze a także i leki mogą zawierać domieszkę glutenu. Chorzy (i ich lekarze) wielokrotnie mają wątpliwości czy stosowane leki są bezglutenowe. W pracy zestawiono leki bezglutenowe dostępne w Polsce.
Summary
The cornerstone of management of severe gluten allergy and coeliac disease is adherence to a strict gluten-free diet. Many foods and even medications can be a problem because they contain hidden sources of gluten. Patients and doctors are often confused about which drugs are, or are not, gluten free. The main goal of this paper was to review gluten-free pharmaceutical products dispensed in Poland.
Zarówno na świecie jak i w Polsce, do najczęściej uczulających pokarmów zaliczane są: mleko krowie, jaja kurze, orzeszki ziemne, ryby oraz produkty otrzymywane z ziarna czterech podstawowych zbóż europejskich: pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa, zawierających gluten.
Dieta bezglutenowa jest stosowana do leczenia ponad 400 tys. chorych na całym świecie. Podstawowymi wskazaniami są: wielonarządowa alergia na gluten, przejściowa glutenozależna enteropatia wieku niemowlęcego i wczesnodziecięcego oraz choroba trzewna (celiakia) (4). W większości przypadków alergii na gluten zwykle wystarcza ograniczenie spożycia produktów otrzymywanych z ziarna zbóż europejskich na kilka miesięcy/lat. U chorych z celiakią nietolerancja glutenu występuje przez całe życie. Wymagają oni ścisłej diety bezglutenowej. Częstość występowania celiakii w ogólnej populacji w Europie Zachodniej i USA sięga 0,3%. Opisywano przypadki szkodliwości dla chorych na celiakię tzw. bezglutenowej skrobi pszennej (<1 mg glutenu/100 g produktu) (1, 3) oraz płatków kukurydzianych aromatyzowanych słodem (8). Nawet cotygodniowe przyjmowanie opłatka eucharystycznego przez pacjenta, poza tym ściśle przestrzegającego dietę bezglutenową, może być przyczyną nieustępowania objawów choroby. W 1968 roku po raz pierwszy opisano pacjenta z celiakią, którego choroba ewoluowała w kierunku postaci nie odpowiadającej na leczenie (non-responsive coeliac disease) najprawdopodobniej na skutek długotrwałego przyjmowania leku zobojętniającego sok żołądkowy (Nulacin), zawierającego mąkę pszenną (7). Niektórzy pacjenci ze skórną manifestacją celiakii – chorobą Duhringa (dermatitis herpetiformis) zgłaszają świąd i pieczenie po kontakcie skóry z glutenem. Doodbytnicze podanie glutenu chorym z celiakią powoduje po kilku godzinach wystąpienie zmian zapalnych w obrębie błony śluzowej.
Należy pamiętać, by chorym na celiakię i z ciężkimi postaciami alergii na gluten, nie tolerującym nawet śladowych ilości tego białka, nie zalecać – szczególnie do przewlekłego stosowania (np. jako terapii nadciśnienia tętniczego) – farmaceutyków, zawierających gluten jako substancję pomocniczą (9). W przeprowadzonych w 1993 r. badaniach 49 farmaceutyków często stosowanych w USA – aż 70% z nich zawierało gluten, przy czym największą ilość wykryto w tabletkach Tylenolu (paracetamol) (6), który jest najpopularniejszym środkiem przeciwbólowym i przeciwgorączkowym na tamtym rynku. Wyrównywanie niedoborów witaminowych z użyciem Vitaminum B2 tabl. 3 mg (Pliva) narażałoby pacjenta na ekspozycję na gluten. Podczas leczenia kandydozy przewodu pokarmowego można stosować Nystatynę w postaci zawiesiny ale nie drażetek (Nystatyna drag. a 500 tys. j.m. zawiera gluten). Pełnoobjawowa celiakia ujawniająca się we wczesnym dzieciństwie ma w swym obrazie klinicznym biegunkę. Jednakże obecnie dominuje celiakia skąpoobjawowa, w której niejednokrotnie wiodącym objawem są zaparcia. Nowozdiagnozowany chory z zaparciami, który nie zaprzestałby stosowania Normanolu mógłby nie doczekać się leczniczych skutków diety bezglutenowej (Normanol, 100 g granulatu zawiera 20 g mączki pszennej). Podobnie zastosowanie Normanolu do leczenia otyłości stanowiłoby zagrożenie dla chorych pozostających na źle zbilansowanej diecie bezglutenowej (która często prowadzi do nadwagi) (5).
Gluten może znajdować się w lekach stosowanych u dzieci jak i wykorzystywanych tylko w terapii osób dorosłych. Celiakia jest rozpoznawana obecnie w każdym wieku, także u osób w 9-tej dekadzie życia. W Wielkiej Brytanii wiek ponad 20% nowodiagnozowanych chorych przekracza 60 lat (2). Można sobie wyobrazić jakie szkody przyniosłoby stosowanie Permixonu (100 mg skrobi pszennej w tabletce) przez chorego na celiakię z łagodnym przerostem stercza. Jeżeli hipotetyczny chory miałby jeszcze nadczynność tarczycy i był „wyczerpany nerwowo” to mógłby dodatkową porcję glutenu otrzymać z preparatami Methylthiouracilum drag. 100 mg i Enerbol 100 (pyritinol, Enerbol 200 nie zawiera glutenu).
Pacjentowi z masywnymi ubytkami uzębienia, jako skutkiem zespołu złego wchłaniania, na pewno nie służyłoby stosowanie Antalvu przez stomatologa, natomiast bezpiecznym wypełniaczem zębodołów jest Nipas.
Liczne parafarmaceutyki zawierają domieszkę mąki/skrobii pszennej, jak na przykład promowane na rynku polskim w 2000 r. Tabletki z grapefruita (dietetyczny środek spożywczy wspomagający odchudzanie, Pharmadrog Naturprodukte).
Można podawać liczne przykłady leków zawierających gluten i potencjalnych sytuacji klinicznych, w których mogłyby one stać się przyczyną negatywnych wyników leczenia chorych. Zestawienie bezpiecznych leków dla chorych z celiakią i ciężką alergią na gluten ułożono na podstawie informacji udzielonych przez działy rejestracji firm farmaceutycznych obecnych na polskim rynku.
Piśmiennictwo
1. Chartrand L.J. et al.: Wheat starch intolerance in patients with celiac disease. J. Am. Diet. Assoc. 1997, 97:612-618. 2. Coeliac Society, Membership statistics 1991, Crossed Grain 1991, 30:5. 3. Faulkner-Hogg K.B. et al.: Dietary analysis in symptomatic patients with coeliac disease on a gluten-free diet: the role of trace amounts of gluten and non-gluten food intolerances. Scand. J. Gastroenterol. 1999, 34:784-789. 4. Hozyasz K.: Gluten i dieta bezglutenowa. Pediatria Polska 1999, 74:799-713. 5. Mariani P. et al.: The gluten-free diet: a nutritional risk factor for adolescents with celiac disease. J. Pediatr. Gastroenterol. Nutr. 1998, 27:519-523. 6. Miletic I.D. et al.: Identification of gliadin presence in pharmaceutical products. J. Pediatr. Gastroenterol. Nutr. 1994, 19:27-33. 7. Neale G.: A case of adult coeliac disease resistant to treatment. Br. Med. J. 1968, 2:678-684. 8. Parnell N.D.J. et al.: Review article: coeliac disease and its management. Aliment. Pharmacol. Ther. 1999, 13:1-13. 9. Patel D.G. et al.: Gluten in pills: a hazard for patients with coeliac disease. Can. Med. Assoc. J. 1985, 133:484-487.

Zestawienie nazw handlowych leków przeznaczonych do stosowania doustnego, wziewnego i zewnętrznego - bezpiecznych dla chorych z celiakią i ciężką alergią na gluten
A
Abaktal/ Acard 0,075/ Accolate/ Acenocoumarol Polfa Pabianice/ Acenocumarol Polfa Warszawa/ Acenol cum Coffeino Galena/ Acenol forte Galena/ Acenol Galena/ Acidum Folicum tabl. 5 i 15 Polfa Grodzisk Maz./ Adalat/ Adalat CC/ Adalat Retard/ Adalat SL/ Adavin/ Aesciven żel Jelfa/ Aesculan maść Herbapol Poznań/ Aflomag/ Aflosept/ Agalin/ Aknemycin/ Aknemycin Plus/ Akneroxid 5 i 10/ Aktren granulat/ Aktren tabl./ Alax/ Alcepalan/ Alcon wszystkie preparaty okulistyczne/ Alitol/ Alka-Seltzer/ Alliofil/ Alliogel/ Alliorut/ Allupol/ Alpine herbs maści i żele/ Altra/ Alugastrin tabl./ Alugastrin zawiesina/ Alumag tabl./ Alumag zawiesina/ Alusal/ Amarosal/ Amaryl tabl. 1; 2; 3; 4/ Ambrosol wszystkie postacie/ Amertil/ Amidochin/ Aminophyllinum krople Pliva/ Aminophyllinum tabl. 350 Pliva/ Amitropil/ Amlozek tabl. 5 i 10/ Amotaks wszystkie postacie/ Amoxicilline Pliva wszystkie postacie/ Ampicillin zawiesina Pliva/ Ampicillin tabl. Polfa Tarchomin/ Anafranil wszystkie postacie/ Analget/ Anapiryna/ Anavix dla dorosłych/ Anavix dla dzieci/ Anticol/ Antotalgin/ Aphtin roztwór/ Apipulmol/ Apo-Allopurinol/ Apo-Amoxil tabl. 250 i 500/ Apo-Atenol tabl. 50 i 100/ Apo-Diclo tabl. 25 i 50/ Apo-ISDN tabl. 5 i 10/ Apo-Nadol tabl. 40 i 80/ Apo-Naproxen tabl. 125 i 25/ Apo-Nifed/ Apo-Piroxicam tabl. 10 i 20/ Apo-Ranitidine tabl. 150 i 300/ Apo-Sulfatrim/ Apo-Timol tabl. 5; 10; 20/ Apo-Trifluoperazine tabl. 1; 2; 5; 10; 20/ Apo-Verap tabl. 80 i 120/ Arcalen/ Arechin/ Argosulfan krem 2% Jelfa/ Arimidex/ Armanor/ Arnical/ Aronomag/ ASA/ Ascalcin/ Ascalcin Plus/ Ascofer / Ascorutical/ Asmag/ Asmag B/ Asmag forte/ Aspargin/ Aspargin/ Aspimag/ Aspirin wszystkie postacie/ Astemizol/ Astmopent/ Atacand tabl. 4; 8; 16/ Atecortin wszystkie postacie/ Atrederm wszystkie postacie/ Atropinum sulfuricum krople do oczu Polfa Warszawa/ Augmentin wszystkie postacie/ Avelox/ Aviomarin/ Azathioprine VIS/ Azmacort/ Azucalen/ Azulan.
B
Baladex syrop/ Balneum Hermal/ Balneum Hermal F/ Balneum Hermal Plus/ Balneum Intensiv/ Bambec tabl. 10; 20/ Barium sulfuricum suspensio pro roentgeno Terpol/ Batrafen krem/ Batrafen lakier do paznokci/ Batrafen płyn/ Baycuten/ Baypress/ Bellapan/ Bellergot/ Benzacne 10% żel/ Bepepsin tabl./ Betadrin krople do nosa/ Betadrin krople do oczu/ Beta-Karoten E/ Betaloc ZOK tabl. 50; 100; 200/ Bezamidin/ Bilobil/ Bimanol/ Binazin/ Bioparox/ Bi-Profenid/ Biseptol tabl. 120; 480; 960 Polfa Pabianice/ Biseptol zawiesina/ Bobotic/ Boldaloin/ Boldovera tabl./ Bricanyl Turbohaler/ Brocalcin granulki/ Brocalcin syrop/ Bromergon tabl. 2,5/ Bronchicum eliksir/ Bronchicum krople/ Bronchicum pastylki/ Bronchicum syrop/ Bronchopect/ Bunodol 0,2 i 0,4 tabl. podjęzykowe/ Bursztynowa maść Farmina/ Butapirazol.
C
Calcium 100 tabl. do ssania Polfa Grodzisk Maz./ Calcium 500 tabl. do ssania Polfa Grodzisk Maz./ Calcium 500 D Polfa Łódź/ Calcium C Polfa Łódź/ Calcium pantothenicum tabl. 25 i 100 Jelfa/ Calcium proszek musujący wszystkie postacie Aflopa/ Calcium Polfa tabl. musujące Pliva/ Calcium Sandoz + Vitamin C tabl. musujące/ Calcium syrop Aflopa/ Calcium-Polfa 200 Polfa Łódź/ Calcium-Polfa 500 Polfa Łódź/ Calcium-Sandoz forte/ Calcium 200 granulat/ Calendulin/ Calperos kaps. 500 i 1000/ Canesten krem/ Canesten roztwór/ Canesten tabl. dopochwowe/ Capsigel N/ Capsiplex / Captopril 12,5; 25; 50 Biofarm/ Captopril tabl. 12,5; 25; 50/ Carbachol krople do oczu/ Cardiol C/ Cardiopirin/ Cardonit prolong. 0,04; 0,06; 0,08/ Carident maść Jelfa/ Casodex/ Cataflam/ Cefaleksyna kaps. 250 i 500/ Cefalgin/ Centrophenoxin/ Chinidinum prolongatum/ Chinidinum sulfuricum/ Chinoksyzol/ Chlorchinaldin maść Chema-Elektromet/ Cholagogum krople/ Cholamid/ Cholesol/ Cholestil/ Chudeus-Fix/ Cifran 250/ Cifran 500/ Cincol krople do oczu/ Cinnarazinum/ Ciprobay tabl. 250 i 500/ Ciprolol tabl. 250 i 500/ Clemastinum krople/ Clemastinum syrop/ Clonazepamum tabl. 0,5 i 2 Polfa Tarchomin/ Clotrimazol tabl. dopochwowe Polfa Grodzisk Maz./ Clotrimazolum maść do oczu 1% Jelfa/ Clotrimazolum roztwór Terpol/ Coaxil/ Coffeinum Natr. Galena/ Colistin kaps./ Colopectin/ Colovita C/ Colovita Eca/ Colovita Multi/ Colvital/ Convafort/ Conzepin/ Coretal/ Cortineff maść do oczu 0,1% Jelfa/ Cortineff tabl./ Crotamiton maść 10% Farmapol/ Cratinex Aflopa/ Crotamiton płyn 10% Farmapol/ Curatoderm/ Cyclobarbitalum Calcium tabl. 200/ Cyclo-Menorette/ Cyclonamine Galena/ Cynarein/ Cynarex/ Cynk ochrona tabl./ Cytribin/ Czopki glicerynowe 1 i 2g "Cefarm Gdańsk"/ Czopki glicerynowe Aflopa/ Czopki glicerynowe Farmina.
D
Dagomed leki homeopatyczne/ Danazol/Davercin płyn na skórę/ Davercin tabl. 250/ Davercin zawiesina/ Debridat/ Deca-Durabolin/ De-Nol/ Dermatol 2 i 5/ Dernilan/ Detralex/ Detreomycyna maść 1% i 2% Chema-Elektromet/ Devisol 25/ Dexadent/ Dexamethason tabl.0,5 i 0,001/ Dexamethason zawiesina do oczu Polfa Warszawa/ Dexapolcort aerozol/ Dexatussin/ Diabezidum 80/ Diaprel/ Diaspam/ Dicortineff maść do oczu Jelfa/ Dicortineff zawiesina do oczu/ Digoxin Polfa Warszawa/ Dihydralazinum Polfa Pabianice/ Dilzem wszystkie postacie VIS/ Diovan wszystkie postacie/ Diphereline SR/ Diphergan drag. 10 i 25 Jelfa/ Diphergan syrop Aflopa/ Diprophyllinum tabl. 200; 250; 400 Pliva/ Disulfiram/ Disulone/ Dolomit wszystkie postacie/ Dolores/ Dopanol/ Doxepin kaps. 10 i 25/ Doxycyclinum 100/ Driptane/ Duomox tabl. 125; 250; 375; 500; 750; 1000/ Duovit.
E
E 45/ Echinapur maść/ Echinapur tabl./ Echinasal/ Efectin ER tabl. 75; 150/ Efectin tabl. 37,5; 50; 75/ Ekovit/ Elenium drag. 5, 10 i 25/ Emla krem i plaster/ Enapress 5; 10; 20/ Encortolon/ Encorton tabl. 0,001 i 0,005/ Enerbol 200/ Encortolon tabl./ Entocorton tabl. 0,001 i 0,005/ Ephedrinum hydrochloricum tabl. Polfa Warszawa/ Ergolaktyna/ Erythromycinum 200 Polfa Tarchomin/ Erythromycinum zawiesina Polfa Tarchomin/ Esceven tabl./ Esceven żel/ Essentiale forte/ Estazolam 2/ Estracomb TTS/ Estraderm MX plastry/ Estraderm TTS plastry/ Ethambutol Pliva/ Ethisteron tabl. podjęzykowe/ Eurespal tabl./ Eurespal syrop/ Exelon kaps. 1,5; 3; 4,5; 6.
F
Falvit drag./ Famotidine tabl. 40 Jelfa/ Famvir tabl. 125 i 250/ Febrofen kaps./ Febrofen żel/ Femara/ Fenactil drag. 25 Jelfa/ Fenbufen/ Fenistil krople/ Fenistil żel/ Fisonair/ Flegamina wszystkie postacie/ Flucinar maść/ Flucinar N krem/ Flucinar N maść/ Flucinar żel/ Fluconazole kaps. 50 i 150 Terpol/ Fluconazole wszystkie postacie Pliva/ Flunarizinum Polfa Warszawa/ Fluoro-żel Farmapol/ Fluoxetyna Pliva/ Fluxin/ Folik/ Foradil/ Forlax/ Fortrans/ Frisium/ FritiCal 200/ Furaginum 50 Adamed/ Furazolidon zawiesina Terpol.
G
Gardan P/ Gargarin/ Gargarisma/ Gastal wszystkie postacie/ Gastoren/ Gastrem/ Gel alum. phosphor. VIS/ Gentamicin maść do oczu 0,3% Jelfa/ Gentamicin krople do oczu Polfa Warszawa/ Gestomikron 5 i 10/ Gevilon/ Ginkofar/ Ginseng/ Glipizyde BP/ Glucobay tabl. 50 i 100/ Grodalat/ Grofibrat 0,1 i 0,2/ Grofilina/ Groprinosin/ Groseptol 120 i 480/ Guajazyl syrop/ Guajazyl tabl./ Gwajafen syrop/ Gyno-Femidazol tabl. dopochwowe.
H
Haematoven żel/ Haloperidol Polfa Warszawa/ Halset/ Harmonet/ Helason/ Heminevrin/ Hemofer krople/ Hemolan/ Hemorigen/ Hemorol/ Heparegen 100/ Hepatil granulat/ Hepatil tabl./ Hepatil-Vit/ Herbabiloba/ Herbapect/ Herbaton/ Herbolen/ Herbolen D/ Hexamandin/ Histac 150/ Histac 300/ Histadermin/ Horacort wszystkie postacie/ Humegon/ Hydrocortisonum krem 1% Jelfa/ Hydrocortisonum tabl. 20 Jelfa/ Hydroxycarbamid Pliva/ Hydroxyzyna syrop Pliva/ Hygroton.
I
Ibufen zawiesina/ Ibuprofen drag. Polfa Pabianice/ Ichtiolowa maść/ Imovane/ Intal aerozol/ Intal kaps./ Intal roztwór do rozpylania/ Iporel/ Ipronal/ Irenat/ Irwan/ Isochin Polfa Warszawa/ Isoniazidum tabl 50 Jelfa
J
Jacutin
K
Kafaspirin/ Kalidiol/ Kalium guajacosulfonicum tabl. Galena/ Kalium guajacosulfonicum syrop VIS/ Kalium hypermanganicum tabl. Galena/ Kelicardina/ Kestine/ Ketotifen syrop Polfa Warszawa/ Ketotifen tabl. Polfa Warszawa/ Kinidyn Durules/ Kromoglikan tabl. Terpol/ Krople miętowe Aflopa/ Krople miętowe "Cefarm Gdańsk"/ Krople miętowe Herbapol Wrocław/ Krople nasercowe "Cefarm Gdańsk"/ Krople nasercowe Aflopa/ Krople nasercowe Farmina/ Krople walerianowe "Cefarm Gdańsk"/ Krople walerianowe Aflopa/ Krople walerianowe Herbapol Wrocław/ Krople żołądkowe Aflopa/ Krople żołądkowe z pabialginą Farmina/ Kwiatostan głogu kaps. Aflopa/ Kwiatostan lipy kaps. Aflopa/ Kytril.
L
Lacrimal / Lamisil wszystkie postacie/ Laticort CH krem/ Laticort CH maść/ Laticort na skórę 0,1%/ Latocort krem 0,1%/ Latocort maść 0,1%/ Laxitab/ Laxol/ Lecitan/ Lecitan Vit/ Leciton pastylki/ Leciton tonik/ Leponex tabl. 0,025 i 0,1/ Lerivon/ Lescol kaps. 0,02 i 0,04/ Leucovorin/ Levoroxin/ Lignocainum hydrochloricum żel 2% typu A i U Jelfa/ Linoeparol krem i maść/ Lipancrea/ Lipanthyl 100, 200M, 267M/ Lipobay tabl. 0,1; 0,2; 0,3; 0,4/ Lipozil/Lisiprol 5; 10; 20/ Liverin tabl./ Livial/ Lomir SRO/ Lomusol/ Loperamid/ Lorafen drag. 1 i 2,5/ Loratadyna Galena/ Loratine Terpol/ Lorinden A maść/ Lorinden C krem/ Lorinden C maść/ Lorinden lotio/ Lorinden N krem/ Lorinden T maść/ Losec kaps. 10; 20/ Lotensin wszystkie postacie/ Lovastin/ Loveston/ Ludiomil tabl. 0,025 i 0,075/ Lumbolin/ Luteina 50 Adamed.
M
Maalox wszystkie postacie/ Mabuson tabl. 0,005 i 0,01/ Magespan/ Magnefar/ Magnefar B6/ Magnesol 150/ Magnevit granulat/ Magnevit tabl./ Magnezin 0,2 i 0,5/ Malugastrin/ Mapryl 0,005 i 0,02/ Marvelon/ Maść cynkowa "Cefarm Gdańsk"/ Maść cynkowa Aflopa/ Maść cynkowa z kw. salicylowym Aflopa/ Maść ichtiolowa "Cefarm Gdańsk"/ Maść ichtiolowo-kamforowa Aflopa/ Maść kamforowa "Cefarm Gdańsk"/ Maść kamforowa Aflopa/ Maść majerankowa Aflopa/ Maść na odciski "Cefarm Gdańsk"/ Maść na odciski Aflopa/ Maść pięciornikowa złożona "Cefarm Gdańsk"/ Maść pięciornikowa złożona Aflopa/ Maść tranowa "Cefarm Gdańsk"/ Maść tranowa Aflopa/ Maść witaminowa "Cefarm Gdańsk"/ Maść z sulfobitumianem amonowym Aflopa/ Maść z witaminą A/ Materna/ Mazindol/ Mecortolon krem 0,5%/ Medazepam/ Mefacit/ Melisal/ Menthoparafinol/ Mentho-Paraffinol Farmina/ Menobenzone VIS/ Mercaptopurinum VIS/ Mercilon/ Metanabol krem 0,5%/ Metanabol tabl.1 i 5/ Methiovit/ Methotrexat tabl. 2, 5; 10/ Metindol/ Metindonium/ Metronidazol krem Jelfa/ Metronidazol pasta do stosowania w jamie ustnej Jelfa/ Metronidazol żel Jelfa/ Mexicord/ Miacalcic Nasal 200/ Mianserin/ Mibalin/ Minulet/ Mirenil tabl. 0,25 i 1/ Molsidomina wszystkie postacie/ Monobenzone/ Monovitan C drag. 100 i 200/ Mucosit/ Mukobron syrop/ Mukobron tabl./ Mukolina Pliva/ Multiload/ Multivitaminum forte Polfa Warszawa/ Multivitaminum Polfa Warszawa/ Mycospor krem/ Mycospor Onychoset/ Mycospor puder/ Mycospor roztwór/ Mycospor szampon/ Mycospor żel.
N
Na odciski maść Farmina/ Nalcrom/ Nalewka gorzka Aflopa/ Nalewka z owocni pomarańczy gorzkiej Aflopa/ Naliprel/ Naproxen wszystkie postacie Polfa Pabianice/ Naproxen żel 10%/ Nasacort/ Navoban/ Nefrosept/ Neo-aesculan/ Neoazarina/ Neocapsiderm/ Neocardina/ Neomycinum aerozol/ Neomycinum maść do oczu 0,5%/ Neomycinum tabl. 250/ Neopancreatinum tabl. 150 Jelfa/ Neopoldanen/ Neopyrin ASA/ Nervomix kaps./ Nervosol/ Neuleptil krople/ Nicotinell TTS plastry/ Nicotol/ Nifedipine tabl. Polfa Grodzisk Maz./ Nifuroksazyd zawiesina Polfa Grodzisk Maz./ Nimotop S/ Nipas wkładki dozębodołowe/ Nitroderm TTS/ Nitrofurazon tabl. do ssania Polfa Warszawa/ Nolvadex tabl. 10; 20/ Nootropil tabl. 400/ Norbactin 400/ Norbactin 800/ Norethisteron tabl. 5 Jelfa/ Normocard 0,05 i 0,1/ Norprolac wszystkie postacie/ Notezine/ Noveril/ Nurofen Antigrip/ Nurofen forte/ Nurofen granulat /Nurofen pro-long/ Nurofen syrop/ Nurofen tabl./ Nystatyna puder leczniczy/ Nystatyna zawiesina Pliva.
O
Oeparol BC/ Oeparol BO/ Oeparol BV/ Oeparol kaps./ Oesclim 25 i 50/ Omnic 0,4/ Optiderm/ Opticrom/ Orgametril/ Ovestin/ Oximag/ Oxis Turbuhaler/ Oxycort A maść do oczu/ Oxycort maść.
P
Pabialgin / Pabitan/ Palin/ Panclor 250 i 500/ Panvitan Baby/ Panvitan dla aktywnych/ Panvitan dla kobiet/ Panvitan dla mężczyzn/ Panvitan dla osób starszych/ Panvitan Junior/ Paracetamol Biofarm/ Paracetamol syrop Galena/ Paracetamol syrop Pliva/ Paracetamol tabl. 0,5 Polfa Łódź/ Paracetamol tabl. 500 Polfa Grodzisk Maz./ Paranalgin/ Parlodel/ Pasta cynkowa 20 g i 1 kg "Cefarm Gdańsk"/ Pasta cynkowa Farmina/ Pefloksacyna Polfa Grodzisk Maz./ Pentaerythritol comp./ Pentaerythritol forte/ Pentoxyverin/ Peposterol/ Phenazolinum drag. Polfa Warszawa/ Phenazolinum tabl. Polfa Warszawa/ Phenydantin/ Phenytoinum 0,1 Polfa Warszawa/ Phloderm/ Pikovit syrop/ Pikovit tabl./ Pilocarpinum 2% Polfa Warszawa/ Pilocarpinum maść do oczu Jelfa/ Pimafucin draż./ Pirolam roztwór/ Pirolam zawiesina/ Pirolam żel/ Piroxicam tabl. 10 i 20/ Pivepol/ Polcrom/ Plantagolax/ Plendil tabl. 5; 10/ Plimycol wszystkie postacie/ Płyn na odciski Aflopa/ Płyn przeciwkatarowy "Cefarm Gdańsk"/ Polcortolon krem 0,1%/ Polcortolon maść 0,1%/ Polcortolon tabl. 0,001 i 0,004/ Poldanen tabl. i kaps./ Pol-Mag/ Polnitrin/ Polstigminum Pliva/ Prazol/ Prednisolonum krem 0,25% Jelfa/ Prednisolonum zawiesina do oczu/ Preductal/ Pregnyl/ Premarin tabl. 0,625 i 1,25/ Premella tabl. 2,5 i 5/ Prestarium/ Proasthmin/ Procainamidum Polfa Pabianice/ Procto-Glyvenol czopki/ Procto-Glyvenol krem/ Profenid czopki/ Profenid kaps. i tabl./ Profenid żel/ Promazin drag. 25; 50; 100/ Propolan/ Propranolol wszystkie postacie Polfa Warszawa/ Prostandril/ Prosterol/ Protadina/ Provasan/ Puder Płynny Farmina/ Pulmex/ Pulmex-Baby/ Pulmicort wszystkie postacie/ Puregon/ Pyoctanina (Fiolet gencjanowy) roztwór spirytusowy "Cefarm Gdańsk"/ Pyoctanina (Fiolet gencjanowy) roztwór wodny "Cefarm Gdańsk"/ Pyramidonum tabl. 0,1 i 0,3/ Pyrazinamid Farmapol/ Pyrimen/ Pyrosal.
R
Radix Rhei tabl. Herbapol Wrocław/ Rantagon krople/ Rantagon syrop/ Raphacholin AC/ Raphacholin C/ Ratundil Forte/ Ratundil Retard/ Raudiazin/ Relanium zawiesina/ Relifex/ Relsed mikrowlewy/ Remeron/ Requip tabl. 0,25; 0,5; 1; 2; 5/ Resoferon/ Rheumon/ Rhinazin/ Rhinophenasol do nosa/ Rhinophenasol do oczu/ Ribomunyl tabl. i saszetki/ Rifamazid kaps. 150+100/ Rifamazid kaps. 300+150/ Rifampicyna kaps. 150 i 300/ Rilutek/ Rovamycine tabl. i saszetki/ Rulid tabl. 50; 100; 150/ Rutoven tabl./ Rutoven żel.
S
Sabril/ Sachol żel/ Sadamin/ Sadamin Prolong./ Salbutamol wszystkie postacie Polfa Warszawa/ Saldiam/ Saltoral/ Sandimmun wszystkie postacie/ Scopolan/ Scopolan compositum/ Sectral tabl. 200 i 400/ Sefril kapsułki/ Sefril zawiesina/ Selgin/ Septolete/ Seroquel tabl. 25; 100; 200/ Seroxat 20 i 30/ Signopam/ Sinecod krople/ Sinecod syrop/ Sintrom/ Siraliden/ Sirdalud/ Sirupus althaeae Herbapol Wrocław/ Sirupus Pini comp. Herbabol Wrocław/ Sirupus Rhelax Herbabol Wrocław/ Sirupus Sulfaguaiacoli Herbabol Wrocław/ Sirupus Thymi compositus Herbabol Wrocław/ Slow-Mag/ Slow-Mag B6/ Smecta/ Somatuline PR 30/ Sonata/ Spasmofen/ Spasmofen duplex/ Spasticol/ Spironol 25 i 100/ Spironolacton Biofarm/ Stomasan/ Strepsils/ Sucram/ Sulfacetamidum 10% HEC/ Sulfanizolon/ Sulpiryd wszystkie postacie / Sumamed wszystkie postacie/ Surgam/ Sustonit/ Sylicynar/ Sylimarol tabl. 35 i 70/ Sylivit tabl. i kaps./ Syntarpen/ Syrop Kalii guajacosulfonici Galena/ Syrop prawoślazowy "Cefarm Gdańsk"/ Syrop prawoślazowy Aflopa/ Syrop sosnowy złożony Aflopa/ Syrop tymiankowy złożony "Cefarm Gdańsk"/ Syrop tymiankowy złożony Aflopa/ Syrop z sulfagwajakolem Aflopa/ Syrop z sulfoguajacolem "Cefarm Gdańsk"/ Syrop z sulfogwajakolem Farmapol/ Syscor CC tabl. 10; 20; 30; 40.
T
Tabacoff/ Tabcin/ Tabcin N/ Tabcin S/ Tadenan 25 i 50/ Tadroxil/ Talcid tabl. i zawiesina/ Talk "Cefarm Gdańsk"/ Tamazol tabl. 325 i 500/ Tanakan płyn/ Tanakan tabl./ Tanninum albinatum Herbabol Wrocław/ Tarcevis tabl. 250 i 300/ Tardyferon / Tardyferon Fol/ Tarivid/ Tarjod syrop/ Tegretol wszystkie postacie/ Tenormin / Terpichol/ Tertensif/ Tetracyclinum 250 Polfa Tarchomin/ Tetracyclinum maść 3% Chema-Elektromet/ Theo-Dur 200/ Theopaverin/ Theophyllinum tabl. 250 Pliva/ Theoplus tabl. 100 i 300/ Theospirex ret. 150 i 300/ Thermo-Rheumon/ Thioridazin drag. 25; 50; 100 Jelfa/ Thioridazinum prolong. 200 Jelfa/ Thymazen/ Tilade/ Tilade mint/ Tilarin/ Tilavist/ Tinctura adonis vernalis titrata Herbabol Wrocław/ Tinctura Convallariae titrata Herbabol Wrocław/ Tivit/Tormentillae maść/ Tramadol 50/ Tranowa maść Farmina/ Traumon/ Trental/ Trileptal wszystkie postacie/ Tri-Minulet/ Tritace tabl. 1,25; 2,5; 5,0/ Tropicamidum Polfa Warszawa/ Tussal/ Tussipect drag./ Tussipect syrop.
U
Ulcetal/ Uldenol/ Ulgastran tabl./ Ulgastran zawiesina/ Ulventrol/ Undestor/ Unidox Solutab/ Urolin/ Urosal/ Urosept/ Uverex.
V
Valerin/ V-cylina tabl. 400 tys. j.m./ Veliran/ Venescin/ Venolan/ Venoruton kaps./ Venoruton żel/ Venotrex kaps. 200 i 300/ Veramid/ Vercef 250/ Vercef 500/ Vercef zawiesina 125 mg/5 mL/ Vercef zawiesina 250 mg/5 mL/ Verrumal/ Vinpocetine Biofarm/ Vinpoton/ Virlix/ Visken/ Vitacon/ Vitaminum A roztwór Terpol/ Vitaminum A+D3 roztwór Terpol/ Vitaminum B comp. drag. Polfa Warszawa/ Vitaminum B compositum drag. Pliva/ Vitaminum B1 tabl. 3 i 25 Polfa Grodzisk Maz./ Vitaminum B6 tabl. Pliva/ Vitaminum C Polfa Grodzisk Maz./ Vitaminum D3 roztwór Terpol/ Vitaminum E kaps. 100 i 300 Terpol/ Vitaminum E roztwór Terpol/ Vitaminum K Polfa Warszawa/ Voltaren wszystkie postacie/ Vratizolin krem 3%/ Vratizolin zawiesina do oczu 2%.
W
Witamina C proszek Aflopa/ Wyciąg tymiankowy płynny Aflopa.
X
Xartan/ Xylogel/ Xylometazolin Polfa Warszawa.
Y
Yohimbinum hydrochloricum tabl. Polfa Warszawa.
Z
Zaditen wszystkie postacie/ Zanocin 100/ Zanocin 200/ Zentel tabl./ Zentel zawiesina/ Ziele dziurawca kaps. Aflopa/ Zincas/ Zincas forte/ Zomig/ Zymafluor krople/ Zymafluor tabl. 0,25 mg i 1 mg.
Ż
Żel do usg Terpol.

W zestawieniu opierano się wyłącznie na informacjach przekazanych przez firmy farmaceutyczne. Gdy istnieje możliwość wyboru postaci leku do przewlekłego stosowania należy zalecać formuły ze skrobią ziemniaczaną, w której rzadziej są stwierdzane zanieczyszczenia glutenem niż na przykład w skrobi kukurydzianej.
Medycyna Rodzinna – zeszyt 12 (1/2001)

Informacja o czasopiśmie Medycyna Rodzinna
Arginina
Naukowe badania dowodzą, że L-arginina, należąca do względnie egzogennych aminokwasów, opóźnia powstawanie nowotworów, pomaga w odtruwaniu wątroby, wspomaga wytwarzanie hormonu wzrostu produkowanego przez przysadkę mózgową oraz utrzymuje w zdrowiu system immunologiczny. Powszechnie wiadomo, że wspomaga wydalanie toksycznego amoniaku wytwarzającego się w organizmie, zwiększa produkcję spermy u mężczyzn i przyspiesza gojenie się ran. Aminokwas ten jest potrzebny do syntezy białka i do optymalnego wzrostu. Zwiększanie się masy mięśni i zmniejszenie się ilości tłuszczów jest możliwe dzięki obecności L-argininy. W przypadku chorób wątroby (stłuszczenie, marskość) stosowanie L-argininy może przyczynić się do polepszenia ogólnego stanu.
Naturalnymi źródłami argininy są: pestki słonecznika, nasiona sezamu, chleb pszenny z otrębami, brązowy ryż, mąka owsiana, prażona kukurydza, orzech włoski, chleb świętojański, galaretki owocowe, czekolada.
Ostatnio bardzo popularne w sporcie stało się stosowanie L-argininy jako dodatku żywieniowego. Ponad 50 naukowych badań dowiodło, że L-arginina niezależnie od wieku silnie wpływa na wytwarzanie się hormonu wzrostu. Podczas jednego z programów badawczych porównano działanie tego aminokwasu z działaniem L-dopy i somatotropiny na 12 zdrowych mężczyzn. Ostatnie dwa związki chemiczne wzmagają wytwarzanie hormonu wzrostu. Doświadczenie wykazało, że arginina działała w takim samym, a czasami nawet w większym stopniu na wytwarzanie hormonu wzrostu, jak wspomniane dwie substancje. Z tego powodu sportowcy z sukcesem mogą korzystać z argininy do rozwijania tkanki mięśniowej, jej wzmacniania oraz do zmniejszania ilości tłuszczu w organizmie.

UWAGA!
- Kobiety w ciąży i karmiące piersią nie powinny zażywać L-argininy.
- W żadnym wypadku nie mogą stosować argininy osoby cierpiące na schizofrenię.
- Nie należy stosować argininy przy opryszczce.

Beta karoten
Beta karoten jest prowitaminą witaminy A, co oznacza, że dostarczony w diecie beta karoten, w zależności od potrzeb organizmu, jest w wątrobie przekształcany w witaminę A. Beta karoten znajduje się w każdej roślinie, lecz jego najbardziej wartościowe źródła to: rabarbar, marchew, szpinak, brukselka, a z owoców - żółty melon i morele. Z obserwacji wynika, że Japończycy i Norwedzy, których posiłki zawierają dużo beta karotenu, o wiele rzadziej chorują na raka płuc, jelita grubego, prostaty, szyjki macicy lub piersi.
Beta karoten odgrywa szczególną rolę w profilaktyce chorób nowotworowych. Działanie zapobiegawcze w tym wypadku polega na przekształcaniu substancji powodujących te choroby (czy to powstających w organizmie, czy pochodzących z zewnątrz) na mniej szkodliwe związki chemiczne. Beta karoten pobudza też działanie systemu immunologicznego. Chroni nie tylko przed chorobami nowotworowymi, lecz także przed miażdżycą, zmniejsza ryzyko zawału serca i nagłej śmierci.
Trwający przez dziesięć lat amerykański eksperyment medyczny wykazał, że wśród mężczyzn regularnie zażywających beta karoten wystąpiło o połowę mniej przypadków chorób serca i nowotworu gruczołu krokowego (prostaty) niż w grupie kontrolnej, która beta karotenu nie przyjmowała.
Inny ważny eksperyment przeprowadzono w Chinach, w prowincji Lin Xian, gdzie odnotowany jest najwyższy na świecie wskaźnik chorób nowotworowych żołądka i przełyku. Chińscy i amerykańscy uczeni wspólnie zrealizowali tam program naukowy, polegający na podawaniu zapobiegawczo (osobom zdrowym, w wieku 40-69 lat) codziennej dawki witamin (A, B, C, E) i składników mineralnych albo placebo. U tych, którzy w zestawie dostawali witaminę A i cynk, zachorowalność na nowotwór żołądka zmniejszyła się o dwie trzecie; w grupach kontrolnych nie zaobserwowano różnicy. Według uczonych witamina A dlatego chroni przed rakiem, że odgrywa ważną rolę w różnicowaniu i proliferacji komórek; dzięki temu może kontrolować dziko rozrastające się komórki nowotworowe i hamować ich rozwój. Natomiast cynk reguluje ilość witaminy A w komórkach.
Niestety, nasze produkty spożywcze często są zanieczyszczone różnymi środkami chemicznymi i przez to nie są dobrymi źródłami witamin. Na przykład w marchwi często więcej jest kadmu i azotanów niż beta karotenu, chyba że marchew ta ma gwarantowaną jakość i pochodzi z bioogrodów. Dlatego należy przyjmować dodatki żywieniowe zawierające czysty beta karoten. Nie należy obawiać się przedawkowania, gdyż organizm przekształca w witaminę A tylko tyle beta karotenu, ile akurat potrzebuje.

UWAGA!
- Przy ciągłym zażywaniu beta karotenu skóra dłoni i stóp może lekko zżółknąć, czemu można zapobiec, robiąc co 5 dni dwudniową przerwę. Objawu tego nie należy mylić z żółtaczką; przedawkowanie beta karotenu nie wywołuje ani złego samopoczucia, ani zażółcenia białkówek oczu.
- Przyjmowanie witaminy E zwiększa zapotrzebowanie organizmu na witaminę A lub beta karoten.
- Stosowanie środków obniżających poziom cholesterolu (np. soja, czosnek) wymaga podawania większych ilości witaminy A, gdyż utrudniają nieco jej wchłanianie.
- W okresie ciąży i karmienia piersią wzrasta zapotrzebowanie na beta karoten.
- Brak witaminy A może być przyczyną powstawania kamieni w pęcherzyku żółciowym lub w nerkach, ponieważ złuszczone w wyniku niedoboru witaminy A komórki nabłonkowe tworzą jądro, wokół którego odkładają się sole mineralne.

Chrom
Rola chromu w żywieniu człowieka jest stale przedmiotem dociekań wielu badaczy. Wiadomo jednak, że jest on potrzebny przy przemianie węglowodanów, białek i tłuszczów. Wszyscy słyszeli już zapewne o insulinie. Jest to jeden z najważniejszych hormonów, odgrywający ważną rolę w rozwoju mięśni, regulacji masy ciała i pracy układu krążenia. Insulina przenosi do komórek glukozę i aminokwasy potrzebne do wytwarzania energii oraz syntezy białka. Jednak niewiele osób wie, że insulina bez chromu nie jest w stanie wziąć udziału w przemianie węglowodanów.
Ilość chromu w organizmie zmniejsza się w wyniku starzenia się oraz przy aktywnym uprawianiu sportu Jego niedobór może doprowadzić do nietolerancji glukozy, cukrzycy, wysokiego poziomu cholesterolu i chorób serca, a u sportowców może pogorszyć wydolność mięśni. W doświadczeniach przeprowadzonych na zwierzętach stwierdzono, że niedobór chromu może prowadzić do zaburzeń wzrostu, skrócenia życia oraz impotencji. Naukowcy z Bemidji State University (USA, Minnesota) przeprowadzili eksperyment na myszach pochodzących genetycznie z tej samej rodziny. Myszy na diecie wzbogaconej chromem żyły średnio o rok dłużej niż grupa kontrolna, która nie otrzymywała tego składnika w pożywieniu. Koncepcja, że chrom jest jednym z czynników odpowiadających za długość życia, jest wciąż potwierdzana w kolejnych doświadczeniach medycznych.
Stwierdzono, że dieta bogata w duże ilości cukrów prostych (glukoza, fruktoza, cukier rafinowany) powoduje zwiększone wydalanie chromu z moczem, a tym samym sprzyja powstawaniu stanów deficytowych. W badaniach z 1986 r. wykazano 10-300% utraty chromu w organizmach osób, których jadłospis zawierał dużo cukru. Wyniki innego z amerykańskich badań wskazują, że aż 90% osób spożywa mniej chromu niż wynosi zalecane dzienne spożycie tego pierwiastka (tj. 50-200 µg), co najprawdopodobniej wiąże się z coraz większym udziałem w naszej diecie przetworzonych produktów spożywczych (np. przemiał ziarna pozbawia je prawie całej ilości chromu). Rozwiązaniem jest zażywanie chromu w postaci dodatku żywieniowego. Może to być np. pikolinian chromu, który jest biologicznie aktywną formą tego pierwiastka.
Chrom poprawia metabolizm węglowodanów, wzmacnia działanie insuliny, stabilizuje gospodarkę energetyczną, ponieważ bierze udział w regulacji poziomu glukozy we krwi. Z tego powodu może być bardzo pożyteczny dla diabetyków, szczególnie w początkowym stadium choroby; należy jednak pamiętać, że nie zastąpi ani insuliny, ani innych leków.
Pierwiastek ten wspomaga również przyswajanie aminokwasów, przyspiesza syntezę białka i korzystnie oddziałuje na procesy przemiany materii, zwiększając tym samym wytrzymałość na obciążenie (organizm szybciej się regeneruje). Przetestowano klinicznie, że pikolinian chromu wspomaga proces odchudzania, nie powodując przy tym żadnych skutków ubocznych Przy odpowiedniej diecie i niewielkiej gimnastyce może bardzo pomóc osobom chcącym pozbyć się kilku zbędnych kilogramów oraz sportowcom pragnącym utrzymać idealną masę ciała.
Po chrom dość często sięgają kulturyści, ponieważ stymuluje on wzrost mięśni i jednocześnie zmniejsza tkankę tłuszczową. Jego efekty działania w organizmie są porównywane z anabolicznym działaniem testosteronu. Podczas sześciotygodniowego programu treningowego grupa sportowców zażywała dziennie 200-400 µg pikolinianu chromu. Ich całkowita masa mięśni zwiększyła się średnio o 2,5 kg, a tkanka tłuszczowa zmniejszyła się średnio o 3,2 kg. Osoby z grupy kontrolnej, przy takim samym programie treningu, osiągnęły tylko 1,8 kg zwiększenia masy mięśni i utratę tylko 1 kg tłuszczu, a więc rezultat dwukrotnie gorszy od osób przyjmujących dodatkowo chrom.

UWAGA!
- Pikolinian chromu nawet w bardzo dużych dawkach nie jest toksyczny.
- Osoby chore na cukrzycę przy zażywaniu chromu nie powinni zapominać o obowiązującej diecie.

Chrząstka rekina
Badacze życia w środowisku morskim nazywają rekiny doskonałymi żywymi mechanizmami.
Rekin nigdy nie śpi, nigdy nie odpoczywa - i nigdy nie choruje na raka! Na tą ostatnią cechę nauka zwróciła uwagę dopiero niedawno. Według pracy naukowej wydanej w 1983 r. przez dwóch badaczy ze znanego Massachusetts Institute of Technology (MIT), chrząstka rekina zawiera substancję, która powstrzymuje wzrost guzów poprzez hamowanie angiogenezy (czyli rozwoju drobnych naczyń krwionośnych dostarczającym im substancje odżywcze). Na czym polega tajemnica rekinów? Ich budowa, narządy zmysłu, rozmnażanie i odporność na choroby są prawie doskonałe. W ciele nie mają żadnej kości, wyłącznie chrząstki, które stanowią 6-8% masy ciała rekina. Bardzo mocny i skuteczny system immunologiczny rekinów zasługuje na szczególną uwagę. Ich rany szybko się goją i prawie nigdy nie ulegają zakażeniom.
Co powoduje, że u 99% ryb może rozwinąć się nowotwór, a organizm rekina przeciwstawia się tej chorobie?
Carl Luer, biochemik z Sarasoty (Floryda), stwierdził, iż chrząstka rekinów ma 6 lub 7 takich białek, które hamują angiogenezę.
Z amerykańskich i belgijskich eksperymentów przeprowadzonych na zwierzętach wynika jednoznacznie, że chrząstka rekina jest całkowicie nietoksyczna. Spośród zwierząt chorych na nowotwory - te, które dostały chrząstkę rekina, żyły dłużej (albo zmniejszyły się ich guzy), podczas gdy osobniki z grupy kontrolnej wyginęły.
Doktor I. William Lane, znany amerykański badacz mórz i specjalista w zakresie żywienia już od ponad dziesięciu lat stara się nakłonić naukowców, teoretyków i lekarzy praktyków do wypróbowania i wykorzystania w lecznictwie chrząstki rekina. W 1993 r. wydał książkę pt. "Rekiny nie chorują na raka", która szybko stała się bestsellerem w Stanach Zjednoczonych. W swojej książce dr Lane przytacza przykłady (głównie z Kostaryki i z Meksyku) skutecznego leczenia chorych chrząstką rekina. W meksykańskim szpitalu doktora Ernesta Contrerasa u siedmiu z ośmiu pacjentów nastąpiło widoczne polepszenie stanu zdrowia (jeden pacjent na ośmiu nie reagował na leczenie). W maju 1992 r. w jednej z klinik w Tijuanie ośmiu kobietom cierpiącym na nowotwór piersi podawano 30-60 g chrząstki rekina dziennie; po 6-8 tygodniowym leczeniu guzy znacznie się zmniejszyły, co potwierdzono w badaniu tomografii komputerowej. Także w 1992 r. w Panamie chrząstką rekina leczono skutecznie raka wątroby. W końcu roku 1991 dr Lane uzyskał amerykański patent na produkcję i sprzedaż chrząstki rekina. W ten sposób na rynek trafiła odpowiednio wytworzona i oczyszczona chrząstka rekina, z wystarczająco wysoką zawartością substancji czynnych.
Badaniem angiogenezy zajmowali się też inni naukowcy. Z artykułu doktor Patrycji D'Amore, opublikowanego w 1988 r., dowiadujemy się, że przerzutom nowotworowym sprzyja rozwój systemu naczyń krwionośnych. Rok później teoria ta została potwierdzona przez lekarzy z Bostonu. Zależność pomiędzy angiogenezą a metastazą potwierdziła też czteroosobowa grupa lekarzy na czele z doktorem Noelem Weidnerem, publikując wyniki swych badań w fachowym czasopiśmie The New Journal o Medicine na początku roku 1991.
Osoby zajmujące się sportem i kulturystyką od lat z powodzeniem stosują chrząstkę rekina, zwłaszcza do łagodzenia dolegliwości stawów kolanowych.
Chrząstka rekina znalazła zastosowanie w profilaktyce chorób nowotworowych, jak również w niektórych przypadkach ich leczenia. Jej korzystne działanie wykorzystuje się także w terapii reumatoidalnego zapalenia stawów, zapalenia kości, stawów oraz niektórych chorób skóry (np. łuszczycy) i chorób oczu w przebiegu cukrzycy.

UWAGA!
- Chrząstką rekina nie da się zastąpić operacji usuwającej nowotwory, leczenia cytostatykami i naświetlania; można ją stosować tylko po 4-5 tygodniach od jego zakończenia. Podczas zażywania preparatu niezbędna jest regularna kontrola lekarza!
- Preparatu nie powinny używać kobiety w ciąży, osoby ze złamaniami kości oraz pacjenci po świeżo przebytym zabiegu operacyjnym. Można ją zażywać dopiero 5-6 tygodni po zakończonym leczeniu wyżej wymienionym chorób i operacji.

Cynk
Cynk działa w naszym organizmie jak policjant kierujący ruchem. Nadzorując pracę systemów enzymatycznych, wpływa na wiele procesów przemiany materii. Jest składnikiem wielu enzymów, które są odpowiedzialne za kilka tysięce zadań: od wzrostu komórek do wytwarzania testosteronu (hormonu płciowego). Cynk jest magazynowany w organizmie w niewielkich ilościach, dlatego zachodzi potrzeba regularnej jego dostawy. Jeśli chociaż tylko przez tydzień będzie go za mało, spowalnia się rozwój mięśni i słabnie system immunologiczny (możliwość przeciwstawiania się chorobom).
Cynk jest niezbędny w syntezie białka i przy wytwarzaniu DNA. Wspomaga powstawanie insuliny (hormonu trzustki, potrzebnego do regulacji przemiany cukrów). Odgrywa ważną rolę w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej. Zapewnia prawidłowy rozwój narządów rozrodczych oraz czynność prostaty. Reguluje zdolność skurczu mięśni. Według najnowszych badań, cynk korzystnie wpływa na czynność mózgu oraz na skuteczność leczenia schizofrenii. Przyspiesza gojenie się ran, pomaga w leczeniu dolegliwości związanych z przerostem prostaty, a także może być pożyteczny w leczeniu bezpłodności. Obniża poziom cholesterolu w organizmie, korzystnie wpływa na proces wzrostu i sprawność umysłową, może pomóc w leczeniu niektórych zaburzeń umysłowych. Przywraca uczucie smaku i usuwa białe plamki z płytek paznokci. Z doświadczeń wynika, że niejednemu mężczyźnie, który ma zaburzenia potencji, mogą znacznie pomóc dodatki żywieniowe z cynkiem i witaminą B6. Właśnie z tego powodu, szczególnie mężczyźni powinni zadbać o odpowiedni poziom cynku w organizmie - niezależnie od tego, czy mają problemy z prostatą, czy też nie.
Podawanie cynku i magnezu osobom starszym wpływa korzystnie na ich samopoczucie. Kobiety, które mają nieregularne miesiączki, powinny zastosować preparaty cynkowe, zanim lekarz zaleci im kurację hormonalną. Głównym zagrożeniem ludzi mieszkających w dużych miastach jest ołów i kadm, które dostają się do powietrza z rur wydechowych samochodów oraz z dymu papierosowego. Przy zmniejszonej ilości cynku organizm pobiera więcej ołowiu i kadmu; ale jest też odwrotnie: zażywając cynk można zmniejszyć pobór tych trujących substancji. Cynk stanowi więc ochronę przed szkodliwym działaniem zanieczyszczonego środowiska. Sportowcy potrzebują więcej cynku niż wynosi przeciętne zapotrzebowanie, ponieważ tracą dość dużo tego pierwiastka podczas treningów i zawodów.
Sporo cynku znajduje się w mięsie, w owocach morza (ryby, kraby itd.) oraz w jajkach. Inne dobre źródła cynku to kiełki pszenicy, drożdże piwne, pestki dyni, mleko i musztarda.
Dzienna dawka cynku dla dorosłych mężczyzn zalecana przez Urząd ds. Żywności i Leków (Food and Drug Administration - FDA) w Stanach Zjednoczonych wynosi 15 mg. Pewne badania wykazały, że przeciętny amerykański posiłek dostarcza tylko połowę tej ilości (8,6 mg). W Polsce niestety sytuacja przedstawia się podobnie.

UWAGA!
- Dodatki żywieniowe zawierające cynk zwiększają zapotrzebowanie na witaminę A lub beta karoten, ponieważ cynk działa najlepiej razem z witaminą A, wapniem i fosforem.
- W niektórych preparatach cynk występuje w postaci glukonianu lub siarczanu. W innych, bardziej nowoczesnych - w formie chelatowej. Jest to najlepszy sposób przyjmowania cynku, ze względu na fakt, że organizm tę właśnie formę przyswaja najlepiej.
- Jako dodatek żywieniowy polecana jest dzienna dawka 15 mg cynku; u sportowców może ona wzrosnąć nawet do 50 mg. Większe zapotrzebowanie na cynk występuje u osób chorych na cukrzycę i alkoholików. Granicę toksyczności w literaturze fachowej opisuje się różnie: bądź 150 mg dziennie, bądź 500 mg dziennie (powyżej tej ilości cynk może spowodować zatrucie).

Produkty zawierające czosnek
Czosnek to znana od dawna roślina lecznicza, mająca wiele cech korzystnych dla naszego organizmu. Poprawia funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego, wspomaga trawienie, ma właściwości antybiotyczne oraz chroni przed substancjami rakotwórczymi.
Zawiera ponad 200 biologicznie aktywnych substancji - witamin, składników mineralnych, aminokwasów i enzymów. Główną substancją czynną czosnku jest allicyna, charakteryzująca się silnym działaniem antybiotycznym. Substancja ta zostaje wytworzona podczas trawienia z zawartej w roślinie alliny.
Czosnek wywiera korzystny wpływ na układ krążenia, ponieważ rozszerza naczynia krwionośne i obniża ciśnienie krwi, polepsza zaopatrzenie mięśnia sercowego w krew, powstrzymuje tworzenie się zakrzepów w naczyniach wieńcowych , a u osób starszych może zwiększać siłę skurczu mięśnia sercowego oraz normalizować przyspieszoną pracę serca.
Z wielu doświadczeń wynika, że czosnek jest też jednym z najlepszych środków w profilaktyce i leczeniu miażdżycy. Sprzyja on zwiększeniu frakcji "dobrego" cholesterolu HDL w stosunku do "złego" LDL, zapobiegając w ten sposób tej niebezpiecznej chorobie.
Czosnek usprawnia również krążenie krwi w naczyniach obwodowych, szczególnie w mózgu i kończynach dolnych, dzięki czemu ma dobroczynny wpływ w przypadku niektórych dolegliwości w obrębie głowy i nóg u osób starszych. Dodany do codziennej diety potrafi poprawić trawienie, zmniejsza napięcie mięśni gładkich jelit (działanie rozkurczające), pobudza również wydzielanie soku trawiennego w żołądku. Pomaga więc osobom cierpiącym na wzdęcia, leczy stany zapalne przewodu pokarmowego.
Nie do pominięcia jest również fakt, że czosnek ma silne działanie oczyszczające krew z produktów przemiany materii, wywołuje poty, wzmacnia układ nerwowy, jest środkiem wykrztuśnym i wiatropędnym oraz przyspiesza gojenie się ran.
Czosnkiem można leczyć także wiele chorób płuc. Jego znakomite działanie bakteriobójcze i wirusobójcze wspomaga leczenie grypy oraz zapalenia oskrzeli.
Dziś już wiadomo, że czosnek działa jako antybiotyk przeciw takim mikroorganizmom, jak Staphylococcus, Escherichia, Proteus i Pseudomonas. Wiemy, że jest też skuteczny w leczeniu opryszczki i grzybów z rodzaju Candida albicans, a jego działanie przeciwpasożytnicze skutecznie uzupełnia leczenie owsików (Enterobius vermicularis).
Ponadto najnowsze badania wykazały przeciwnowotworowe działanie czosnku.
Z badań naukowych opublikowanych w fachowym czasopiśmie amerykańskich badaczy nowotworów Journal of the National Cancer Institute, dowiadujemy się, że wśród osób spożywających większą ilość czosnku i cebuli nowotwór żołądka występuje znacznie rzadziej niż w grupie, której dieta nie zawiera lub zawiera mało tych roślin. Drugie czasopismo fachowe Carcinogenesis informuje nas o tym, że olejki czosnku i cebuli dają dobre efekty w leczeniu raka skóry; spożywanie czosnku zmniejsza też możliwość występowania raka jelita grubego.
W lecznictwie ludowym działanie czosnku jest znane już od kilku tysięcy lat. Współczesne preparaty najlepszej jakości wykorzystują jego zalety, przy czym nie powodują niemiłego zapachu oraz zgagi wywoływanej czosnkiem spożywanym na surowo.

UWAGA!
Preparaty zawierające czosnek należy przyjmować zawsze z dużą ilością wody lub soku owocowego.
Osoby, mające problemy z krzepliwością krwi, przed zażywaniem preparatów zawierających czosnek powinny skonsultować to z lekarzem.
U alergików może się zdarzyć - wprawdzie rzadko - że dotknięcie lub spożycie czosnku spowoduje wyprysk na skórze.
Czosnek, dostając się do mleka karmiącej piersią matki, może wywołać biegunkę u niemowląt.

Pietruszka
Inną rośliną o niezwykłych dla człowieka właściwościach jest pietruszka. W medycynie naturalnej stosuje się ją głównie jako silny środek moczopędny, ponadto zmniejsza ona napięcie jelit i dróg moczowych, pobudza nieznacznie wydzielanie śliny i soku żołądkowego, ułatwiając trawienie pokarmu, zapobiega zakażeniom i powstrzymuje wzrost kamieni nerkowych oraz kamieni w pęcherzyku żółciowym.

UWAGA!
- Preparaty zawierające pietruszkę wspomagają krwawienie miesiączkowe, dlatego nie zaleca się ich spożywania kobietom w ciąży.
- W wypadku ostrego lub przewlekłego zapalenia nerek nie należy zażywać pietruszki jako środka moczopędnego.

Enzymy wspomagające trawienie
Bez enzymów trawiennych nasz organizm nie byłby w stanie strawić i wykorzystać pożywienia. To dzięki nim dobrze przyswajamy wszystkie znajdujące się w pokarmie składniki odżywcze, potrzebne do sprawnego działania naszego organizmu.
Naturalnym źródłem enzymów są surowe warzywa, jaja, nie przetworzone mięso i ryby. Ponieważ każdy enzym bierze udział w przetwarzaniu określonych substancji odżywczych, jeden enzym nie może zastąpić drugiego. Jeśli któregoś enzymu jest mniej niż potrzeba, może to doprowadzić nie tylko do zaburzeń trawienia (wzdęcia, gazy, nieregularny stolec), ale prędzej czy później także do stanów chorobowych.
Powszechnie wiadomo, że ludzie młodzi trawią posiłki lepiej niż osoby starsze. Nic dziwnego, ponieważ procesowi starzenia towarzyszy, oprócz wielu innych objawów, zmniejszona wydolność procesów trawienia. Przyczyn tego zjawiska jest wiele: np. zmniejszona zdolność do żucia, wyczerpanie lub stan zapalny gruczołów produkujących enzymy.
Niedobory enzymów trawiennych w starszym wieku mogą być przyczyną często występujących nieprzyjemnych objawów, a z czasem mogą doprowadzić do poważnych chorób. W początkowym okresie pojawiają się częste wzdęcia, świadczące o nadmiernej ilości gazów w przewodzie pokarmowym. Kolejnym objawem jest biegunka lub zaparcia. Przewlekłe utrzymywanie się tego stanu upośledza wchłanianie składników pokarmowych i w konsekwencji może doprowadzić do utraty masy ciała, osłabienia, złego samopoczucia, jak również do osłabienia systemu immunologicznego. Oczywiście, zaburzenia trawienia nie są tylko problemem osób starszych. Mogą pojawić się w każdym okresie życia, spowodowane predyspozycjami osobniczymi.
Trawienie, jako część procesu metabolicznego, odgrywa podwójną rolę. Z jednej strony, rozkłada złożone substancje pokarmowe: węglowodany, tłuszcze i białka do związków prostych, aby w ten sposób mogły zostać wchłonięte i następnie wykorzystane do rozwoju organizmu oraz produkcji energii. Z drugiej strony, będąc częścią systemu obrony, z pomocą kwasu solnego zabija zarazki i jednocześnie, uniemożliwiając wchłanianie cząsteczek charakterystycznych dla dostarczanych z pożywieniem roślin lub zwierząt, zapobiega reakcjom alergicznym.
Proces trawienia rozpoczyna się już w jamie ustnej. Tutaj, w czasie żucia pokarm jest mieszany ze śliną, wydzielaną przez gruczoły ślinowe. Ślina zmiękcza pokarm i sprawia, że łatwiej go połknąć. Ponadto, dzięki enzymowi ptialinie, ślina rozpoczyna trawienie węglowodanów. W jamie ustnej zachodzi również proces odkażania.
Chociaż główny etap trawienia przypada na odcinek jelita cienkiego, to obróbka enzymatyczna zachodzi także w żołądku. Tutaj białka, zawarte w treści pokarmowej, są poddawane trawiącemu działaniu soku żołądkowego. Obecny w nim kwas solny dezynfekuje pokarm i zapewnia kwaśne środowisko, w którym uaktywnia się główny enzym rozkładający białko - pepsyna. Niektórzy naukowcy uważają, że ta faza trawienia może zostać pominięta, ponieważ w jelicie cienkim znajduje się kompleks enzymów trawiących białka, zasadniczo zdolnych do wszystkiego (grupa zasadowych proteaz, które są aktywne właśnie w tym zasadowym środowisku). Obok trawienia białek, węglowodanów (za pomocą amylazy, maltazy, laktazy i sacharazy) oraz tłuszczów (lipazy) w jelicie cienkim odbywa się również wchłanianie rozłożonych substancji. Wszystkie te enzymy są częściowo produkowane przez trzustkę, a częściowo przez błonę śluzową jelita.
Uzupełnianie enzymów w postaci suplementacji często jest bardzo pożądane i może przynieść ulgę w wielu dolegliwościach przewodu pokarmowego. Enzymy używane w medycynie są najczęściej pochodzenia zwierzęcego. U niektórych pacjentów preparaty te budzą wstręt, u innych natomiast mogą wystąpić niepożądane działania uboczne. Wyjściem z tej sytuacji jest używanie produktów, które są oparte wyłącznie na substancjach pochodzenia roślinnego i umożliwiają trawienie wszystkich rodzajów żywności- nawet tych substancji, które organizm ludzki sam nie potrafi strawić. Takim związkiem jest np. celuloza, która wchodzi w skład ściany komórki roślinnej. Jeżeli jedzenie jest niewłaściwie przeżuwane, obecność tej substancji może wywoływać nieprzyjemne wzdęcia.
Papaja zawiera liczne enzymy trawienne z których najważniejsza jest papaina, często nazywana roślinną pepsyną. Indianie z rejonu Morza Karaibskiego już przed stuleciami zauważyli, że mięso owinięte wielkimi liśćmi papai szybko mięknie. Materiałem podstawowym większości dziś używanych przypraw kuchennych zmiękczających mięso jest właśnie wyciąg z papai. Nic dziwnego - główne działanie papai to wstępny proces trawienia mięsa (tj. zmiękczanie go jeszcze przed strawieniem w żołądku). W lecznictwie ludowym papaja już od dawna używana jest przy schorzeniach żołądka oraz do zwalczania pasożytów jelit.
Papaja może być szczególnie pomocna dla chorych cierpiących na dolegliwości stawów, którzy w ramach terapii dostają duże ilości aspiryny oraz dla chorych, którzy z powodu chorób zapalnych muszą zażywać sterydy (preparaty hormonalne).
W nowoczesnych preparatach znajduje się zespół enzymów, które są produkowane przez grzyb Aspergillus oryzae. Ich zakres działania jest bardzo szeroki, działają na substancje zarówno w kwaśnym, jak i zasadowym środowisku (pH=3.0-8.0). Technicznie rzecz ujmując: w przewodzie pokarmowym wykazują aktywność proteazy, amylazy, laktazy, lipazy, celulazy, pektynazy, fosfatazy i nukleazy. Ułatwiają trawienie nie tylko żywności pochodzenia zwierzęcego, ale również roślinnego. Stosując ten preparat można zapobiegać lub przynieść ulgę w większości zaburzeń trawienia.

UWAGA!
- Spożywanie papai i surowego ananasa nie jest zalecane osobom z chorobą wrzodową.

Jukka
Jukka jest wiecznie zieloną rośliną, pochodzącą ze Stanów Zjednoczonych, Meksyku i Karaibów. Zewnętrznie jest podobna do palmy. Ma gruby, krótki pień i liście w kształcie mieczy. Jej białe kwiaty o kształcie dzwonków tworzą formę piramid i pachną słodko w nocy. Należy do rodziny liliowatych (Liliaceae). Indianie uważają jukkę za najpiękniejszą roślinę pustyni; czczą ją od kilkuset lat, a z powodu jej leczniczej mocy nazywają ją drzewem życia.
Medycyna współczesna zalicza choroby jelita grubego (nieżyt, polipy, choroba Crohna itp.) oraz dolegliwości reumatyczne (zapalenie stawów, choroba zwyrodnieniowa stawów, dna moczanowa itp.) do przewlekłych chorób przemiany materii. Wiele ziół leczniczych (zwłaszcza te o działaniu moczopędnym i przyspieszającym przemianę materii), wzmagając wydalanie substancji toksycznych i szkodliwych z organizmu, może polepszyć stan zdrowia w przypadku chorób tego rodzaju. Takimi roślinami rosnącymi też u nas są mniszek lekarski, pokrzywa i biała wierzba. Ale procesy odtruwające jeszcze skuteczniej pobudza jukka.
W czym tkwi sekret jukki? Zapewne w tym, że potrafi żyć w najbardziej skrajnych warunkach atmosferycznych: w nocy przenikliwy wiatr, w dzień prażące słońce, trwająca kilka miesięcy susza, gwałtowne burze - to wszystko nic dla jukki. Wyciąg z tej rośliny zawiera liczne enzymy, saponiny, chlorofil, antyoksydanty i inne substancje czynne.
Jukka działa na ludzki organizm na wiele sposobów. Wspomaga wchłanianie potrzebnych substancji odżywczych, polepsza trawienie, ale najważniejszą jej funkcją jest odtruwanie, ponieważ wzmacnia i reguluje procesy wydalania. Jukka jest błogosławieństwem przede wszystkim dla osób cierpiących na przewlekłe choroby jelita grubego. A takich osób, które cierpią z powodu nieprzyjemnych objawów przewlekłego zapalenia jelita grubego jest wiele - w średnim wieku, nie wspominając już o osobach starszych. Ostatnio saponiny pozyskane z jukki stosowane są z dobrym skutkiem do leczenia zapalenia stawów. Ta substancja, działająca jak naturalne sterydy, jeśli jest właściwie dawkowana to nie wywołuje żadnych objawów ubocznych: w przeciwieństwie do sterydów otrzymywanych syntetycznie lub pochodzenia zwierzęcego nie podrażnia przewodu pokarmowego.
Indianie południowoamerykańscy nieprzypadkowo stosowali głodówkę w leczeniu sztywności stawów, pozwalając chorym na spożywanie tylko kilku roślin. Między innymi właśnie jukki, która zaspokajała zapotrzebowanie organizmu na enzymy, witaminy, sole mineralne oraz inne roślinne składniki odżywcze, a jednocześnie wspomagała odtruwanie organizmu.
Kuracja jukką, trwająca kilka tygodni, rzeczywiście odmładza organizm, poprawia równowagę psychofizyczną, zapewnia dobry ogólny stan zdrowia i zwiększa odporność organizmu, dając tym samym większą ochronę przed chorobami. Obniża poziom cholesterolu we krwi i łagodzi skutki stresów.

UWAGA!
- Podczas kuracji jukką bardzo ważne jest przyjmowanie dużej ilości płynów. Kapsułki należy popijać 1-2 dużymi szklankami wody. Należy wypijać dziennie ok. 2-3 litrów płynów, ponieważ w ten sposób wspomagamy wydalanie z organizmu substancji toksycznych.
- Na początku kuracji jukką może wystąpić częstsze oddawanie moczu, biegunka oraz zmniejszenie się poziomu cukru i potasu we krwi. Jest to efekt przyspieszonej przemiany materii i odtruwania. Prawidłowe dawkowanie, odpowiednie odżywianie się, ewentualnie opracowana przez specjalistę dieta powinny wyeliminować te objawy.
- Dzieci mogą zażywać preparat tylko na polecenie lekarza.

Koenzym Q10
Koenzym Q10, określany także nazwą ubichinon, jest substancją witaminopodobną wszechobecną w żywych komórkach. W przyrodzie istnieje dziesięć różnych koenzymów Q, ale jedynie Q10 znajduje się w tkankach ludzkiego organizmu. Substancja ta jest niezbędna do życia każdej komórki, ponieważ jest odpowiedzialna za jej prawidłowy metabolizm. Utrzymuje w działaniu mitochondria będące mikroskopijną siłownią komórek, gdzie powstają wysokoenergetyczne związki fosforanowe (ATP), wykorzystywane do wielu procesów biochemicznych. Koenzym Q10, podobnie jak witamina E, jest również silnym antyutleniaczem. Mniej więcej do trzydziestego roku życia organizm sam wytwarza koenzym Q10 w wystarczającej ilości, lecz wraz z upływem lat nasze komórki zawierają coraz mniejszą jego ilość, którą należy uzupełniać poprzez odpowiedni skład posiłków lub dodatki żywieniowe.
Niedobór Q10 doprowadza do zaburzeń energetycznych, które mogą negatywnie wpływać na funkcjonowanie organizmu. Np. gdy normalna ilość koenzymu Q10 w naszym ciele spada tylko o 25%, to mogą wystąpić zaburzenia w pracy serca i układu krążenia, jak również może pojawić się nadciśnienie i wiele innych chorób.
Do niedawna w niektórych schorzeniach mięśnia sercowego (np. kardiomiopatii) jedynym ratunkiem była transplantacja serca. Jednak od kiedy poznano koenzym Q10 okazało się, że zastosowanie go, nawet w tych chorobach, może przynieść zdumiewające rezultaty. W końcu lat osiemdziesiątych dr Per Langsjoen (Temple w Teksasie), analizując dane 806 osób ciężko chorych na serce, doszedł do wniosku, że dzięki podawaniu koenzymu Q10 stan ich zdrowia znacznie się polepszył, niezależnie od typu kardiomiopatii. Nieco później badacze włoscy ogłosili, że spośród 1100 badanych przez nich osób chorych na serce aż 80% odczuło poprawę stanu zdrowia dzięki przyjmowaniu koenzymu Q10.
W 1990 r. w Rzymie, na sympozjum naukowym poświęconym badaniom nad koenzymem Q10 dr W. V. Judy zreferował przebieg innego badania, w trakcie którego przez parę lat leczył on koenzymem Q10 chorych po zawale serca. Grupę eksperymentalną złożoną ze 180 pacjentów z bardzo zaawansowaną chorobą serca podzielił na dwie równe podgrupy, po 90 osób. Chorzy z jednej podgrupy zażywali tylko swoje podstawowe leki, a z drugiej - dostawali dodatkowo 100 mg Q10. W czasie trwania eksperymentu zmarło wielu chorych z obydwu grup, lecz znacznie więcej zgonów było w grupie, której członkowie nie zażywali Q10. W ciągu sześciu lat obserwacji z grupy chorych zażywających tylko swoje zwyczajne leki - zmarli wszyscy; natomiast w grupie przyjmującej także koenzym Q10 - 36% chorych nadal żyło, a stan ich zdrowia wyraźnie się polepszył już w ciągu pierwszych 12 miesięcy kuracji- wzrosła wydolność serca i znacznie zmniejszyło się zagrożenie powtórnym zawałem.
Według doktora Judy długotrwała obserwacja udowodniła jednoznacznie, że nie tylko nadciśnienie tętnicze i choroba wieńcowa mogą prowadzić do niewydolności serca, uszkodzenia naczyń wieńcowych i zawałów serca, podobny efekt może wywołać przewlekły niedobór koenzymu Q10.
Bardzo wielu ludzi cierpi na nadciśnienie. Jest wiele, zresztą doskonałych, leków obniżających podwyższone ciśnienie krwi, które niestety obok korzyści, mogą powodować niepożądane działania uboczne. Np. hamując czynność enzymów pobudzanych przez koenzym Q10, utrudniają odpowiednie zaopatrzenie w energię komórek oraz całego organizmu. W przypadku zażywania leków z grupy beta-blokerów, niedobór Co Q10 powinno się zatem równoważyć poprzez jego dodatkową suplementację. W ten sposób można zapobiec niekorzystnym działaniom beta-blokerów, jak np. zmniejszeniu wydolności mięśnia sercowego.
W Japonii koenzym Q10 stosuje się nie tylko do leczenia chorób serca i nadciśnienia tętniczego, ale również wykorzystuje się jego cenne właściwości, aby wzmocnić system immunologiczny. Wyniki niektórych badań wskazują, że koenzym Q10 może wspomagać gojenie się wrzodów dwunastnicy, jak również leczenie alergii, astmy i schorzeń dróg oddechowych. Spowalnia proces starzenia się, wspomaga leczenie otyłości, kandydoz (zakażeń spowodowanych przez gatunek grzyba, Candida albicans), stwardnienia rozsianego (patologiczny proces polegający na niszczeniu osłonek mielinowych włókien nerwowych), chorób przyzębia i cukrzycy.
Według badań przeprowadzonych w New England Institute podawanie Co Q10 zwierzętom z rakiem lub białaczką, skutecznie zmniejszało ich śmiertelność. W testach klinicznych, stosując chemioterapię razem z Q10, zmniejszono uboczne działania leków.
Wyniki doświadczeń z koenzymem Q10 mogą być szczególnie ważne w terapii AIDS, ponieważ środek ten wzmacnia system immunologiczny. Pod koniec 1994 r. w tygodniku AIDS Weekly zamieszczono doniesienie badaczy kanadyjskich, mówiące iż podawanie koenzymu Q10 powstrzymuje apoptozę, czyli proces zaprogramowanego obumierania komórek, zjawiska ściśle związanego z chorobami zwyrodnieniowymi i AIDS.
Najbogatszym naturalnym źródłem Q10 są: makrela, łosoś, sardynka, wołowa wątroba i serce. Nie obserwowano działań ubocznych podczas suplementacji koenzymem Q10.

UWAGA!
- Koenzym Q10 należy chronić przed wysoką temperatura i światłem. Jakość czystego koenzymu Q10 obniża się w temperaturze powyżej 35ĄC.
- Dobroczynne działanie koenzymu Q10 ujawnia się powoli, dopiero po parotygodniowym okresie jego zażywania. Jeśli ktoś już po paru dniach stosowania czuje się lepiej, to oznacza, że w jego organizmie istniał duży niedobór Q10; mimo poprawy samopoczucia należy nadal zażywać dawkę podtrzymującą w ilości 10-30 mg dziennie, aby zapobiec powtórnym niedoborom.
- Kobiety w ciąży i karmiące piersią, przed zażywaniem koenzymu Q10 powinny zasięgnąć porady lekarza.

Kora białej wierzby
Białą wierzbę (Salix alba) - można znaleźć w wielu wilgotnych, mokrych okolicach. Jej kory w lecznictwie ludowym używano od najdawniejszych czasów - jest znanym środkiem przeciwgorączkowym, uśmierzającym ból, wzmacniającym i oczyszczającym krew.
Wywar z niej podawany jest w przypadku choroby reumatycznej, dolegliwości stawów, jako łagodny środek przeciwgorączkowy i napotny. Poleca się ją również mężczyznom powyżej 50. roku życia, ponieważ przeciwdziała zawałom serca. Znane jest jej działanie przeciwmalaryczne i przeciwpasożytnicze. Stosowana zewnętrznie jest skutecznym środkiem na odmrożenia, jak również łagodzi dolegliwości spowodowane przez hemoroidy.
Chińscy lekarze już kilka tysięcy lat temu stosowali korę wierzby do leczenia różnych chorób, w Europie jej lecznicze walory poznano o wiele później. Pierwszą osobą, która zauważyła uzdrawiające działanie kory wierzby, był Dioskorydes, Grek żyjący w I w. n.e. Około sto lat później, znany rzymski lekarz, Galenus, też zainteresował się leczniczą mocą tej rośliny.
Współczesna nauka potwierdza działanie przeciwgorączkowe i ściągające białej wierzby. Jej kora zawiera wiele glikozydów salicylowych (salicyna, salikortyna, salirepozyd) oraz garbniki (kwas taninowy), żywice i szczawiany. Możemy ją nawet nazwać naturalną aspiryną, a właściwie środkiem zastępującym aspirynę. Z pochodnych kwasu salicylowego, zawartych w korze, organizm wytwarza kwas salicylowy. Podczas jej stosowania skutki uboczne pojawiają się w mniejszym stopniu niż przy stosowaniu znanego leku. Aspiryna syntetyczna - szczególnie przyjmowana w dużych ilościach - może uszkadzać przewód pokarmowy (np. wywołać nudności, biegunkę, krwawienie, owrzodzenie żołądka), wywoływać reakcje alergiczne, szum w uszach; może nawet doprowadzić do utraty słuchu lub wywołać paraliż ośrodka oddechowego (Lombardino, 1985).
Badania dowodzą, że niesterydowe leki przeciwzapalne (NLPZ), takie jak np. aspiryna, powstrzymują wytwarzanie niektórych prostaglandyn (PG). Prostaglandyny zaś odgrywają kluczową rolę w regulacji systemu immunologicznego. Związki chemiczne, które powstrzymują syntezę niektórych PG, są zdolne do wpływania na reakcje immunologiczne i zapobiegania stanom zapalnym. Pochodne kwasu salicylowego zawarte w korze białej wierzby, w przeciwieństwie do aspiryny, działają bardziej selektywnie, w mniejszym stopniu blokując prostaglandyny; podczas stosowania kory tylko sporadycznie mogą pojawić się lekkie dolegliwości.

UWAGA!
- Najlepiej przestrzegać zalecanego dawkowania, ponieważ nadmiar może wywołać dolegliwości żołądkowe.

Żeń-szeń
Żeń-szeń jest znany i stosowany w lecznictwie już od ponad pięciu tysięcy lat. Ta wieloletnia roślina rośnie dziko bądź jest uprawiana we Wschodniej Azji, na Syberii, jak również w Ameryce Północnej, dlatego w sprzedaży znajduje się wiele rodzajów żeń-szenia - chiński, amerykański, syberyjski; wszystkie należą do rodziny Araliaceae.
Wielu ludzi na całym świecie używa żeń-szenia jako suplementu żywieniowego. Powszechnie wiadomo, że wzmaga on siły psychiczne i fizyczne. Aktywne substancje obecne w tej roślinie zwiększają przyswajanie składników odżywczych przez organizm. Dzięki temu jest on w stanie lepiej wykorzystać np. witaminy i składniki mineralne, które coraz częściej dostarczamy mu w nieodpowiednich ilościach i proporcjach. Regularne spożywanie żeń-szenia może być pożyteczne dla każdego, niezależnie od wieku i płci. W Chinach nie przez przypadek nazywają go korzeniem życia; stosuje się go zwłaszcza dla podtrzymania chęci do życia i siły witalnej oraz by opóźnić proces starzenia się.
Wszechstronne działanie chińskiego i koreańskiego żeń-szenia jest znane od kilku tysięcy lat. W dalekowschodnim, a szczególnie chińskim lecznictwie żeń-szeń jest panaceum, czyli lekarstwem na prawie wszystkie dolegliwości. Jest stosowany do regulacji ciśnienia krwi, przy impotencji, anemii, zapaleniu stawów, w zaburzeniach trawienia, bezsenności, zmęczeniu, niewydolności krążenia i hipoglikemii (zbyt niski poziom cukru we krwi). Skuteczność żeń-szenia zależy od ilości zawartych w nim substancji czynnych zwanych ginsenozydami. Im starszy jest korzeń żeń-szenia, tym więcej ich zawiera. W wypadku żeń-szenia koreańskiego wyciąg najlepszej jakości otrzymuje się z rośliny 5-7 letniej ( zawiera około 1-2% ginsenozydów).
Ostatnio coraz częściej badacze zajmują się wpływem żeń-szenia na wydolność organizmu, zwłaszcza sportowców.
Udowodniono, że żeń-szeń w odpowiednio wysokich dawkach zwiększa uwalnianie adrenaliny, pobudza mózg do działania, a utrzymując go w stanie czujności, opóźnia wystąpienie uczucia zmęczenia. Korzystnie wpływa także na pracę płuc. Podczas treningów lub zawodów, dzięki żeń-szeniowi organizm zużywa do wytwarzania energii mniej glikogenu, a więcej wolnych kwasów tłuszczowych. Polepsza również przyswajanie tlenu przez komórki, co pozwala organizmowi na wyzwolenie większej ilości energii w czasie wzmożonego wysiłku fizycznego i umysłowego. Z badań wynika, że we krwi zmniejsza się poziom kwasu mlekowego, co oznacza, że mniejsza ilość tej substancji wytwarza się w mięśniach, a więc sportowiec w mniejszym stopniu odczuwa zmęczenie.

UWAGA!
- Co prawda żeń-szeń nie jest lekarstwem, jednak osoby z chorobą serca lub nadciśnieniem tętniczym powinny skonsultować z lekarzem równoczesne stosowanie leków i preparatów zawierających żeń-szeń.
- Żeń-szeń zażywany w małych ilościach zwiększa, a w większych ilościach zmniejsza ciśnienie krwi.
- Warto zapamiętać, że żeń-szeń jest najskuteczniejszy w formie kapsułek lub tabletek z osłoną rozpuszczającą się w żołądku. - Zawartość substancji czynnych w niektórych wyciągach alkoholowych z żeń-szenia nie zawsze jest zadowalająca.

Lecytyna
Lecytyna jest substancją naturalną o wyjątkowych właściwościach. Główne jej składniki to cholina i inozytol. Cholina to substancja witaminopodobna, odgrywająca kluczową rolę w strukturze błon komórkowych. Inozytol znajduje się w produktach pochodzenia roślinnego, na przykład w soi. Duża ilość inozytolu gromadzi się w mózgu. Cholina i inozytol będąc substancjami lipotropowymi, zapobiegają stłuszczeniu wątroby.
Dzięki wyjątkowym właściwościom emulgującym lecytyna obniża poziom cholesterolu i powstrzymuje rozwój miażdżycy. Oczyszcza ścianki naczyń krwionośnych i wzmacnia mięsień serca. Lecytyna powoduje również zmniejszenie dolegliwości bólowych stawów. Jej regularne stosowanie umożliwia osobom z chorobami narządu ruchu taką działalność, jakiej w przeciwnym razie nie byliby w stanie prowadzić. Powinni ją także przyjmować sportowcy, którzy chcą szybko zwalczyć kontuzje i powrócić do intensywnych treningów. Lecytyna jest pomocna dla osób czułych na zmiany pogody, daje zdrowy połysk włosom i zapobiega ich wypadaniu. Z jej pomocą można zapobiec powstaniu egzemy.
Lecytyna poprawia pamięć i ma działanie lekko uspokajające. Spożyta z miodem poprawia funkcjonowanie mózgu. Jest świetnym środkiem tonizującym zwłaszcza dla osób starszych, bez apetytu i w depresji, ponadto zmiękcza stolec i zapobiega powstawaniu wzdęć. California Fitness dysponuje wieloma preparatami zawierającymi lecytynę. Wśród nich wyróżnia się Triple Potency Lecithin, która nie zawiera oleju sojowego, lecz jego koncentrat. Co to oznacza w praktyce? Po prostu - zamiast zażywać dziennie trzy razy po 1 kapsułce, wystarczy wziąć tylko jedną kapsułkę trzy razy silniejszą. Korzystne efekty utrzymują się tak samo długo, jak w przypadku normalnej lecytyny.

UWAGA!
- Przy szczególnie silnych bólach stawów (np. podczas zmian atmosferycznych) można zażyć większą dawkę preparatu. Lecytyny nie można przedawkować i nie zaobserwowano niepożądanych działań podczas jej stosowania.
- Regularne przyjmowanie lecytyny zapobiega powstawaniu lub spowalnia powiększanie się kamieni woreczka żółciowego.
Mam nadzieję, że to wystarczy? Moja brała i w kroplówce i w tabletkach
mamcia

Metronidazol
Metronidazol (rys.) jest lekiem syntetycznym, uzyskanym w latach 50. i wykorzystywanym początkowo do leczenia zakażeń wywoływanych przez pierwotniaki, takie jak Trichomonas, Giardia i Entamoeba. Dopiero po 10 latach stwierdzono, że ma on również bardzo dużą aktywność wobec bakterii beztlenowych. [39] Metronidazol uznaje się obecnie za jeden z najbardziej użytecznych leków przeciwdrobnoustrojowych w leczeniu poważnych zakażeń wywoływanych przez beztlenowce i florę mieszaną.

Mechanizm działania

Metronidazol wnika do komórki na drodze biernej dyfuzji i jest aktywowany w wyniku redukcji [40], której produktami są metabolity o krótkim okresie półtrwania, uszkadzające DNA bakterii i prowadzące do jej śmierci. [41] Proces ten zachodzi niezależnie od fazy wzrostu drobnoustroju, dzięki czemu metronidazol jest również aktywny wobec patogenów, które się nie dzielą. [39] Wymaga natomiast niskiego potencjału oksydo-redukcyjnego, co przypuszczalnie jest przyczyną braku jego aktywności wobec bakterii tlenowych. [39,40]

Farmakologia

Metronidazol szybko i niemal całkowicie wchłania się z przewodu pokarmowego. [34] Pokarm nie wpływa na wchłanianie leku, ale może opóźnić moment uzyskania maksymalnego stężenia w surowicy. [41] Po podaniu jednakowej dawki leku doustnie i dożylnie jego stężenie w surowicy jest podobne. [40] Metronidazol dobrze się wchłania również z odbytnicy, ale maksymalne stężenie w surowicy osiąga wówczas dopiero po około 3 godzinach. [34] W porównaniu z preparatami doustnymi i doodbytniczymi metronidazol podany dopochwowo wchłania się znacznie słabiej. [42]

Lek przenika do wszystkich tkanek i płynów ustrojowych. [43] W wątrobie zostaje przekształcony w kilka pochodnych, w tym do 1-(2-hydroksyetylo)-2-hydroksymetylo-5-nitroimidazolu, który również wykazuje aktywność przeciwbakteryjną. [44] Metronidazol i jego metabolity są wydalane głównie z moczem (60-80%), a w znacznie mniejszym stopniu - z kałem. [40,41] Czas biologicznego półtrwania metronidazolu u dorosłych z prawidłową czynnością nerek i wątroby wynosi około 8 godzin. [34,45]

Zakres aktywności

Metronidazol wykazuje dużą aktywność wobec beztlenowych bakterii Gram-ujemnych i jest najskuteczniejszym lekiem przeciwko B. fragilis [43], (tab. 1.). Opisywano wprawdzie szczepy oporne, ale należą one do rzadkości. [46-48]

W 5-letnim badaniu prospektywnym (1990-1994), podczas którego przebadano ponad 3000 klinicznych izolatów Bacteroides spp, nie stwierdzono żadnego izolatu opornego na metronidazol. [49] W okresie 10 lat w Klinice Mayo nie zaobserwowano wzrostu częstości występowania oporności na metronidazol wśród bakterii z rodzaju Bacteroides i Fusobacterium, mimo wyraźnego zwiększenia się oporności na klindamycynę. [50] Laseczki z rodzaju Clostridium, w tym C. perfringens i C. difficile, są wrażliwe na metronidazol, ale w stężeniach nieco większych od stężeń bakteriobójczych dla beztlenowych pałeczek Gram-ujemnych.

Aktywność metronidazolu wobec beztlenowych ziarenkowców Gram-dodatnich jest znacznie bardziej zróżnicowana, a oporność stwierdza się u niemal połowy badanych izolatów. [50] Dane z Kliniki Mayo wskazują, że większość szczepów Actinomyces, Arachnia i Propionibacterium jest oporna na ten lek. [51] Wrażliwe na metronidazol są również: Treponema pallidum, krętki bytujące w jamie ustnej, Campylobacter fetus, Gardnerella vaginalis oraz Helicobacter pylori. Inne bakterie beztlenowe i względnie beztlenowe są najczęściej oporne. [34]

Zastosowanie kliniczne

Zgodnie ze swoim zakresem aktywności metronidazol znajduje zastosowanie w leczeniu większości zakażeń wywoływanych przez beztlenowce, z wyjątkiem Actinomyces i P. acnes. [34] Doskonała penetracja do wszystkich tkanek (łącznie z ośrodkowym układem nerwowym) połączona z aktywnością bakteriobójczą sprawia, że metronidazol jest bardzo użyteczny w leczeniu poważnych zakażeń wywoływanych przez wrażliwe bakterie beztlenowe, takich jak: ropnie mózgu, zakażenia skóry i tkanek miękkich, zakażenia kości i stawów, a nawet zapalenie wsierdzia. [34] Należy jednak pamiętać, że wiele z nich wywołuje flora mieszana, dlatego też najczęściej konieczne jest zastosowanie dodatkowych leków wykazujących aktywność wobec beztlenowych ziarenkowców oraz bakterii tlenowych. Opisywano przypadki niepowodzenia leczenia zapalenia płuc i opłucnej samym metronidazolem [52,53], najprawdopodobniej z powodu mieszanej etiologii.

Najczęstszym beztlenowcem odpowiedzialnym za zakażenia u ludzi jest prawdopodobnie B. fragilis. [34] W przeszłości bardzo aktywne wobec tego drobnoustroju były zarówno klindamycyna i chloramfenikol, jak i metronidazol. [47] Obecnie, ze względu na narastającą w wielu ośrodkach oporność B. fragilis na klindamycynę, coraz większą rolę w leczeniu zakażeń beztlenowcowych odgrywa metronidazol.

Metronidazol jest skuteczny w leczeniu rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego wywołanego przez C. difficile. Ponieważ jest znacznie tańszy od wankomycyny, a skuteczność obu preparatów jest podobna [54-56], uznaje się go za lek z wyboru w tej chorobie. U ciężko chorych częściej stosuje się wankomycynę [54,57] jednak nie ma danych z badań klinicznych, które potwierdzałyby przewagę tego antybiotyku.

Metronidazol w postaci doustnej i dopochwowej jest skuteczny w leczeniu waginozy bakteryjnej, w której ważną rolę odgrywają zarówno G. vaginalis, jak i beztlenowce. [22,58] W jednym z ostatnich badań wykazano, że zastosowanie metronidazolu w połączeniu z erytromycyną u ciężarnych kobiet z waginozą bakteryjną zagrożonych przedwczesnym porodem zmniejsza to ryzyko. [59]

Metronidazol jest również użyteczny w leczeniu zakażeń H. pylori. Zmutowane bakterie z nieprawidłową aktywnością nitroreduktazy są jednak oporne na ten lek. Oporność tego typu rozwija się bardzo szybko, gdy stosuje się metronidazol w monoterapii. [60] W krajach rozwijających się oporność sięga 80-90%, a u kobiet, które stosowały metronidazol z powodu rzęsistkowicy - 30%. [61] W przeprowadzonym niedawno badaniu stwierdzono, że mimo oporności in vitro skuteczność leczenia skojarzonego z zastosowaniem omeprazolu, metronidazolu, preparatu bizmutu i tetracykliny wyniosła aż 97,6%. [62]

Metronidazol jest także przydatny w sytuacjach, w których dochodzi do nadmiernego wzrostu bakterii; stosowany przez długi czas może łagodzić objawy choroby Crohna. [34,63] Podaje się go również jako lek wspomagający w miejscowej terapii zapalenia dziąseł i ozębnej, najczęściej po mechanicznym oczyszczeniu zmian (w tym także u chorych zakażonych HIV). [64,65]

Metronidazol stosowany miejscowo jest skuteczny w leczeniu trądziku różowatego. [66] Mimo aktywności wobec T. pallidum nie jest przydatny w leczeniu kiły. [34]

Działania niepożądane

Metronidazol jest na ogół dobrze tolerowany. Najpoważniejsze działania niepożądane dotyczą ośrodkowego układu nerwowego, ale występują niemal wyłącznie w przypadku stosowania dużych dawek lub przez długi czas. [34] Metronidazol może wywoływać drgawki, encefalopatię, zaburzenia móżdżkowe oraz neuropatię obwodową. [34,67] Dlatego też u chorych, u których w przeszłości występowały zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego, lek ten należy stosować bardzo ostrożnie. [34] Pojawienie się zaburzeń neurologicznych stanowi wskazanie do natychmiastowego odstawienia metronidazolu. Neuropatia obwodowa indukowana przez metronidazol jest na ogół odwracalna, jeśli podawanie leku przerwano wkrótce po wystąpieniu objawów, jednak powrót do stanu prawidłowego może trwać długo. [34,67]

Paradoksalnie, mimo skuteczności metronidazolu w leczeniu rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego wywołanego przez C. difficile, powikłanie to obserwowano również w następstwie stosowania tego leku. [68] Innym poważnym, ale na szczęście rzadkim skutkiem niepożądanym jest zapalenie trzustki. [69,70] Częściej stwierdza się natomiast inne, łagodniejsze zaburzenia przewodu pokarmowego, takie jak: nudności, biegunka, metaliczny smak, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej oraz suchość w ustach. [34,67] W niektórych przypadkach może wystąpić odwracalna neutropenia, ściemnienie moczu, pieczenie w pochwie lub cewce moczowej oraz kandydoza jamy ustnej lub pochwy. [34] Chorych należy przestrzegać, by w czasie leczenia metronidazolem nie pili alkoholu, ponieważ może dojść do reakcji disulfiramowej. [34,71]

Metronidazol hamuje metabolizm warfaryny, w związku z czym przedłuża czas protrombinowy u osób przyjmujących doustne antykoagulanty z grupy pochodnych kumaryny. [72] Jeśli nie jest to konieczne, nie należy leków tych stosować łącznie, w przeciwnym razie trzeba zmniejszyć dawkę antykoagulantu i monitorować czas protrombinowy.

Istnieją poważne obawy, że metronidazol może indukować rozwój nowotworów u ludzi. [34] Właściwości mutagenne tego leku zaobserwowano w teście Amesa z pałeczkami Salmonella, [73,74] nie stwierdzono jednak, by metronidazol podobnie działał w komórkach eukariotycznych [34]. W badaniach na myszach i szczurach wykazano, że metronidazol może prowadzić do powstawania nowotworów, ale dopiero w dużych dawkach. [75,76] Nie dowiedziono karcinogennego działania metronidazolu u ludzi, ale nie badano odległych skutków długotrwałej terapii dużymi dawkami tego leku. [34]

Niektórzy specjaliści niepokoją się również, że metronidazol może działać teratogennie. [34] Należy jednak zwrócić uwagę, że nawet doświadczenia na zwierzętach nie dostarczają przekonujących dowodów na poparcie tej tezy. [34] Badania kobiet, które stosowały metronidazol w ciąży (w celu leczenia rzęsistkowicy) nie wykazały, by częściej dochodziło u nich do urodzeń noworodków martwych lub zbyt małych w stosunku do wieku płodowego. [77] Metronidazolu należy natomiast unikać w I trymestrze ciąży, a także w okresie karmienia piersią, ponieważ jest on wydzielany do mleka kobiecego. [34,77]

Dawkowanie i sposób podawania

U ciężko chorych zaleca się podawanie metronidazolu dożylnie. Stężenia leku w surowicy są podobne po podaniu doustnym i dożylnym, co umożliwia zastosowanie terapii sekwencyjnej i przejście na leczenie doustne z chwilą poprawy stanu chorego. [34] Zalecana dożylna dawka nasycająca dla dorosłych (także dla dzieci - przyp. red.) wynosi 15 mg/kg; następnie podaje się 7,5 mg/kg co 6 godzin; dawka maksymalna wynosi 4 g na dobę (tab. 2.). [34] W leczeniu zakażeń beztlenowcami wrażliwymi na metronidazol u dorosłych zaleca się stosowanie 1-2 g metronidazolu na dobę, doustnie od 2 do 4 dawek podzielonych. [34]

W leczeniu waginozy bakteryjnej metronidazol można podawać doustnie w dawce 500 mg 2 razy dziennie przez 7 dni lub stosować miejscowo w postaci 0,75% żelu dopochwowego - 5 g 2 razy dziennie przez 5 dni. [22] Zastępczo można zalecić pojedynczą dawkę 2 g doustnie, zwłaszcza gdy się podejrzewa, że chora nie będzie przestrzegała stosowania leku. [34]

W leczeniu zakażeń H. pylori metronidazol stosuje się w dawce 200-500 mg doustnie 3 razy dziennie w połączeniu z innymi lekami aktywnymi wobec tego drobnoustroju, takimi jak bizmut, amoksycylina, tetracyklina (u dzieci 20 mg/kg/24h, maks. 2 x 500 mg/24h - p. "Rozpoznanie i leczenie zakażenia Helicobacter pylori u dzieci...", Med. Prakt. Ped. 3/2001, s. 13-24 - przyp. red.). [60] Wyniki ostatnich badań wskazują, że skojarzenie trójlekowej terapii przeciwbakteryjnej z omeprazolem zwiększa skuteczność eradykacji H. pylori. [62]

U osób z niewydolnością nerek i prawidłową czynnością wątroby najczęściej nie ma potrzeby modyfikacji dawkowania metronidazolu. Niektórzy specjaliści zalecają jednak, by w przypadku, gdy filtracja kłębkowa wynosi mniej niż 10 ml/min, dawkę leku zmniejszyć o 50%, co pozwoli uniknąć gromadzenia się metabolitu 2-hydroksymetylowego w ustroju. [78] Metronidazol jest usuwany w czasie hemodializy, ale nie dializy otrzewnowej. [79] Badania nad farmakokinetyką metronidazolu u osób z niewydolnością wątroby wskazują, że dawka leku powinna być u nich mniejsza co najmniej o 50%. [80,81]

>